Świadczenia ponad limit w AOS: co NFZ zapłaci i kiedy?

W skrócie

• Kogo dotyczy: przychodnie i pracownie z umową AOS, które przyjmują dorosłych pacjentów ponad wartość umowy z NFZ.
• Kolejne wizyty u specjalisty: pełna stawka, ale pieniądze dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Dotyczy wizyt od 1 lipca 2026 r.
• Tomografia i rezonans: 50% stawki za badania ponad umowę wykonane od 1 kwietnia 2026 r.
• Gastroskopia i kolonoskopia: 60% stawki za badania ponad umowę wykonane od 1 kwietnia 2026 r.
• Bez zmian: pierwsza wizyta u specjalisty, dzieci i pacjenci z kartą DiLO – tu nadwykonania nadal rozliczasz po kwartale.
• Warunek: NFZ zwiększa umowę i płaci za nadwykonania tylko na Twój wniosek.
• Źródło:
  • Zarządzenie Prezesa NFZ nr 34/2026/DSOZ z 31 marca 2026 r., § 1 pkt 1 – badania TK, RM i endoskopia
  • Zarządzenie Prezesa NFZ nr 70/2026/DSOZ z 22 lipca 2026 r., § 1 pkt 1 – porady specjalistyczne i wyjątki
  • Komunikat NFZ z 30 czerwca 2026 r. i komunikat NFZ z 31 marca 2026 r.

NFZ zapłaci za świadczenia AOS wykonane ponad wartość umowy, ale nie wszystkie w pełnej stawce i nie od razu. Za kolejne wizyty dorosłych pacjentów u specjalisty, udzielone od 1 lipca 2026 r., dostaniesz 100% stawki dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego, za tomografię komputerową i rezonans ponad umowę – 50% stawki, a za gastroskopię i kolonoskopię – 60%. Zasady wprowadzają zarządzenia Prezesa NFZ nr 34/2026/DSOZ i nr 70/2026/DSOZ. W artykule rozpisujemy, które świadczenia NFZ nadal rozlicza po kwartale, kiedy złożyć wniosek o zapłatę i co policzyć w poradni przed końcem roku.

Ile NFZ zapłaci za świadczenia AOS ponad umowę?

Od 50% do 100% stawki – zależnie od tego, jakie świadczenie przekroczyło umowę. Pełną stawkę NFZ płaci za porady specjalistyczne i za grupy wyłączone ze zmian, obniżoną – za cztery badania diagnostyczne u dorosłych. Różni się też moment zapłaty: część nadwykonań rozliczasz po kwartale, część jednym wnioskiem po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

Świadczenia w ramach umowy NFZ nadal płaci na bieżąco i w pełnej wysokości. Obie zmiany dotyczą wyłącznie tego, co poradnia wykonała ponad wartość umowy.

Świadczenie ponad umowę	Ile zapłaci NFZ	Kiedy składasz wniosek	Od kiedy
Kolejne porady specjalistyczne dla dorosłych	100% stawki	do końca miesiąca po zakończeniu okresu rozliczeniowego	świadczenia od 1.07.2026 r.
Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny u dorosłych	50% stawki	do końca miesiąca po zakończeniu okresu rozliczeniowego	świadczenia od 1.04.2026 r.
Gastroskopia i kolonoskopia u dorosłych	60% stawki	do końca miesiąca po zakończeniu okresu rozliczeniowego	świadczenia od 1.04.2026 r.
Pierwsza wizyta, dzieci, DiLO, zabiegi, AON, położnictwo i ginekologia, pobranie cytologii	100% stawki	po zakończeniu kwartału	bez zmian

Źródło: zarządzenie nr 34/2026/DSOZ, § 1 pkt 1 (§ 10 ust. 8 pkt 1–2) i § 4 – TK, RM, endoskopia; zarządzenie nr 70/2026/DSOZ, § 1 pkt 1 lit. a–e (§ 10 ust. 9, 10, 11, 13a i 14) i § 4 – porady i wyjątki; dzieci i pobranie cytologii – uzasadnienie zarządzenia nr 70/2026/DSOZ. Zmiany dotyczą zarządzenia nr 132/2024/DSOZ (warunki umów AOS).

Kiedy NFZ zapłaci za porady u specjalisty udzielone ponad umowę?

Po zakończeniu okresu rozliczeniowego, na Twój wniosek, w pełnej stawce. Zarządzenie nr 70/2026/DSOZ nie przewiduje dla porad współczynnika korygującego, więc NFZ zwiększa umowę o pełną wartość świadczeń wykonanych ponad nią. Do tej pory wniosek składało się po każdym kwartale.

NFZ wydał zarządzenie 22 lipca 2026 r., ale stosuje się je do świadczeń udzielonych od 1 lipca. Obejmuje każde świadczenie w poradni specjalistycznej, którego nie ma na liście wyjątków – na przykład kolejne wizyty dorosłych pacjentów. W praktyce 2026 r. dzieli się na dwie części: nadwykonania z I i II kwartału rozliczasz po kwartale, a te z lipca–grudnia – jednym wnioskiem po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

Okres rozliczeniowy to czas, na który NFZ ustalił wartość Twojej umowy – znajdziesz go w umowie z oddziałem wojewódzkim NFZ. NFZ w komunikacie z 30 czerwca 2026 r. opisał go jako rok. Wniosek składasz do końca miesiąca następującego po zakończeniu tego okresu. Jeśli w Twojej umowie jest to rok kalendarzowy 2026, termin mija 31 stycznia 2027 r.

Przykład: poradnia neurologiczna przekroczyła wartość umowy w sierpniu i do końca roku udzieli dorosłym kolejnych porad ponad umowę za 60 tys. zł. Przy zasadach sprzed lipca nadwykonania z III kwartału objąłby osobny wniosek złożony zaraz po kwartale. Teraz całe 60 tys. zł obejmie jeden wniosek po zakończeniu okresu rozliczeniowego, a pensje lekarzy za te wizyty przez ten czas opłacasz z własnej kasy. Pierwsze wizyty nowych pacjentów ta sama poradnia nadal rozlicza po kwartale.

Ile NFZ zapłaci za TK, rezonans, gastroskopię i kolonoskopię ponad umowę?

50% stawki za tomografię komputerową i rezonans magnetyczny, 60% za gastroskopię i kolonoskopię. Obniżka dotyczy badań u pacjentów powyżej 18 lat wykonanych ponad umowę od 1 kwietnia 2026 r. Badania z I kwartału 2026 r. NFZ rozlicza na starych zasadach, czyli w 100%.

Zarządzenie nr 34/2026/DSOZ wprowadza dla tych badań współczynnik korygujący: 0,5 dla TK i RM oraz 0,6 dla endoskopii. Wniosek o zapłatę za wszystkie cztery badania ponad umowę składasz do końca miesiąca następującego po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

W praktyce każde badanie powyżej wartości umowy przynosi połowę przychodu (TK, RM) albo 60% (endoskopia), a koszt aparatu, opisu i personelu się nie zmienia. Pracownia, która w IV kwartale wykona ponad umowę rezonanse o wartości 200 tys. zł według stawek NFZ, dostanie za nie 100 tys. zł – i to dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

Badania u dzieci i młodzieży mają pełną stawkę, bo zarządzenie dotyczy tylko pacjentów powyżej 18 lat. NFZ wyjaśnił też w komunikacie z 31 marca 2026 r., że obniżka nie obejmuje pacjentów z kartą DiLO ani programu profilaktyki raka jelita grubego. Kolonoskopia przesiewowa z programu ma więc pełną stawkę. Ta sama kolonoskopia u dorosłego ze zwykłym skierowaniem, wykonana ponad umowę, ma stawkę 60%.

Czy zmiany obejmują pierwszą wizytę u specjalisty?

Nie. Pierwsza wizyta u specjalisty i kilka innych grup świadczeń zostały poza rocznym rozliczeniem. Nadwykonania w tych zakresach rozliczasz jak dotąd – wnioskiem po zakończeniu kwartału, w którym przekroczyłeś umowę, w pełnej stawce. Zarządzenie nie przewiduje dla nich współczynnika ani konkretnej daty wniosku: składasz go po upływie kwartału.

Po kwartale rozliczasz nadwykonania w tych świadczeniach:

• wizyty pacjentów pierwszorazowych, czyli takich, którzy po raz pierwszy czekają na wizytę u danego specjalisty;
• świadczenia dla dzieci i młodzieży do 18 lat;
• diagnostykę onkologiczną z kartą DiLO;
• świadczenia zabiegowe i zakresy z nimi skojarzone;
• ambulatoryjną opiekę ze wskazań nagłych (AON);
• położnictwo i ginekologię oraz zakresy z nimi skojarzone;
• pobranie materiału do przesiewowego badania cytologicznego.

Zabiegi i AON NFZ dopisał do tej listy dopiero po konsultacjach projektu, w których uwagi zgłosiło ponad 80 uczestników – wynika to z uzasadnienia zarządzenia.

W praktyce jedna poradnia ma w 2026 r. dwa terminy wniosków: po kwartale za pierwsze wizyty i po zakończeniu okresu rozliczeniowego za kolejne. Dlatego status pacjenta (pierwszorazowy czy kontynuujący leczenie) musi być poprawnie oznaczony już przy rejestracji – od tego zależy, kiedy dostaniesz pieniądze.

Czy NFZ zapłaci za wizytę u kardiologa, której nie ma w centralnej e-rejestracji?

Nie. Od 1 lipca 2026 r. każda wizyta w poradni kardiologicznej z umową NFZ musi trafić do centralnej e-rejestracji (CeR) przed jej udzieleniem albo najpóźniej w dniu wizyty, przed jej godziną. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że za wizytę, której nie przekazano do CeR, NFZ nie zapłaci.

Co ważne: ten warunek działa niezależnie od limitu. Wizyty kardiologicznej spoza CeR NFZ nie zapłaci ani w ramach umowy, ani ponad nią, więc nie wpiszesz jej też do wniosku o nadwykonania. Wyjątki są dwa: wizyty nagłe i awarie po stronie CeR. Ministerstwo dopuszcza zapłatę także wtedy, gdy wykażesz, że zgłoszenie do CeR nie było możliwe z przyczyn od Ciebie niezależnych.

Ten sam warunek obejmie osiem zakresów, które weszły do CeR 1 sierpnia 2026 r.: choroby naczyń, choroby zakaźne, endokrynologię, hepatologię, immunologię, nefrologię, neonatologię oraz gruźlicę i choroby płuc. Łódzki OW NFZ przypomniał 14 października 2026 r., że te poradnie muszą przekazać harmonogramy do CeR do 31 grudnia 2026 r. Bez tego NFZ od 1 stycznia 2027 r. wstrzyma płatności, a od 1 lutego 2027 r. zapłaci tylko za wizyty przekazane do CeR.

NFZ ocenia te obowiązki osobno dla każdego miejsca udzielania świadczeń (MUŚ), czyli komórki zarejestrowanej w RPWDL – przypomniał to w komunikacie z 28 maja 2026 r.

Co zrobić w poradni przed końcem 2026 r.?

Najpierw policz nadwykonania osobno dla każdej grupy z tabeli, bo każda ma inną stawkę albo inny termin wniosku. Masz na to czas do zakończenia okresu rozliczeniowego.

1. Rozdziel nadwykonania 2026 r. na trzy grupy: rozliczane po kwartale (pierwsze wizyty, dzieci, DiLO, zabiegi, AON, ginekologia), roczne w pełnej stawce (kolejne porady dorosłych od lipca) i roczne z obniżką (TK, RM, endoskopia od kwietnia).
2. Sprawdź w umowie z oddziałem NFZ, kiedy kończy się okres rozliczeniowy, i wpisz do kalendarza termin wniosku: ostatni dzień następnego miesiąca.
3. Złóż wniosek za III kwartał 2026 r. dla świadczeń, które nadal rozliczasz po kwartale – one nie czekają na koniec roku.
4. Policz, ile gotówki potrzebujesz do dnia zapłaty. Wartość kolejnych porad ponad umowę od lipca do grudnia to kwota, którą do 2027 r. finansujesz sam.
5. Porównaj koszt jednego badania TK, RM, gastroskopii i kolonoskopii z 50% albo 60% stawki NFZ. Jeśli koszt jest wyższy, każde takie badanie ponad umowę dopłacasz z własnych pieniędzy.
6. Oznaczaj w rejestracji pacjentów pierwszorazowych, z kartą DiLO i z programu profilaktyki raka jelita grubego. Te świadczenia mają pełną stawkę albo szybszy termin zapłaty, więc muszą trafić do właściwej grupy.
7. Sprawdź raport synchronizacji z CeR w poradni kardiologicznej. Każda wizyta od 1 lipca 2026 r. musi tam być przed jej godziną.
8. Jeśli masz poradnię z ośmiu zakresów, które weszły do CeR w sierpniu (np. endokrynologiczną albo nefrologiczną), przekaż harmonogramy do CeR i aktywuj MUŚ do 31 grudnia 2026 r.

Podsumowanie

NFZ nadal płaci za świadczenia AOS ponad umowę. Za cztery badania płaci mniej, za kolejne porady specjalistyczne – później. Łatwo przeoczyć podział jednej poradni na dwa terminy: pierwsza wizyta z lipca błędnie oznaczona jako kontrolna trafi do wniosku rocznego, więc przy okresie rozliczeniowym równym rokowi rozliczysz ją dopiero w 2027 r. Dlatego status pacjenta i grupę świadczenia sprawdzaj przed zamknięciem każdego kwartału.

Masz w przychodni poradnie specjalistyczne z umową NFZ? Umów bezpłatną konsultację – przejdziemy przez Twoją umowę i wskażemy, które nadwykonania rozliczasz po kwartale, które po zakończeniu okresu rozliczeniowego i z jaką stawką.

Najczęstsze pytania