Rozliczanie projektów unijnych: jak rozliczyć projekt krok po kroku?
Rozliczanie projektów unijnych w placówce medycznej: wnioski o płatność, dokumenty, zamówienia, kontrola i trwałość. Kroki od umowy do płatności końcowej.
W skrócie
- Czego dotyczy: projektów z funduszy UE 2021–2027 – programów krajowych (np. FEnIKS), regionalnych i grantów, w których placówka medyczna otrzymała dofinansowanie.
- Jak rozliczasz: wnioskami o płatność, zwykle w systemie SL2021; w projektach grantowych – według procedury grantodawcy.
- Ile czeka się na środki: do 80 dni od złożenia wniosku o płatność. Termin staje, gdy instytucja prosi o wyjaśnienia.
- Zakupy: zamówienie powyżej 80 000 zł netto wymaga zasady konkurencyjności i ogłoszenia w Bazie Konkurencyjności.
- Do kiedy: wydatki najpóźniej do 31 grudnia 2029 r.; dokładny okres projektu wpisuje umowa.
- Po zakończeniu: 5 lat trwałości (3 lata dla MŚP, gdy umowa wymaga utrzymania inwestycji) i 5 lat przechowywania dokumentów.
- Źródło:
- Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków na lata 2021–2027, wersja z 14.03.2025, obowiązuje od 25.03.2025 – podrozdziały 2.1, 2.2, 2.6, 3.2.1
- Rozporządzenie (UE) 2021/1060, art. 74 ust. 1 i art. 82
Rozliczanie projektów unijnych polega na tym, że wnioskami o płatność wykazujesz instytucji, która przyznała dofinansowanie, dwie rzeczy: każdy wydatek poniesiono zgodnie z umową i Wytycznymi kwalifikowalności, a projekt osiąga zaplanowane wskaźniki. Instytucja ma na wypłatę należnej kwoty do 80 dni od złożenia wniosku o płatność, ale może ten termin wstrzymać, gdy dokumenty nie pozwalają ocenić wydatku. Rozliczenie nie kończy się na płatności końcowej: projekt inwestycyjny przez 5 lat podlega zasadzie trwałości, a dokumenty przechowujesz co najmniej 5 lat od końca roku ostatniej płatności. Poniżej znajdziesz cały proces etap po etapie i miejsca, w których placówki medyczne najczęściej tracą część dofinansowania.
- Na czym polega rozliczenie projektu unijnego?
- Jak rozliczyć projekt unijny krok po kroku?
- Które wydatki pokryje dofinansowanie?
- Jak działa wniosek o płatność: zaliczka czy refundacja?
- Jakie dokumenty musisz mieć przy każdym wydatku?
- Gdzie placówki medyczne najczęściej tracą część dofinansowania?
- Co zostaje po płatności końcowej?
- Czy rozliczenie projektu warto zlecić na zewnątrz?
- Podsumowanie
- Najczęściej zadawane pytania
Na czym polega rozliczenie projektu unijnego?
Rozliczenie projektu unijnego to udokumentowanie dwóch rzeczy: na co wydałeś środki i co dzięki nim powstało. Instytucja sprawdza osobno stronę finansową (faktury, przelewy, zamówienia) i rzeczową (wskaźniki z wniosku o dofinansowanie, np. liczba zakupionych urządzeń czy pacjentów objętych nową usługą).
Punktem wyjścia jest zatwierdzony wniosek o dofinansowanie. Wytyczne mówią wprost, że podpisanie umowy nie oznacza, że wszystkie wydatki zgłoszone później we wnioskach o płatność zostaną rozliczone. Ocena trwa też po zakończeniu projektu.
| Co rozliczasz | Rozliczenie finansowe | Rozliczenie rzeczowe |
|---|---|---|
| Czego dotyczy | wydatków z budżetu projektu | wskaźników produktu i rezultatu z wniosku |
| Czym to wykazujesz | faktury, umowy, protokoły odbioru, potwierdzenia przelewów, dokumentacja zamówień | protokoły, ewidencje, zdjęcia, dane z systemu placówki |
| Kiedy instytucja sprawdza | przy każdym wniosku o płatność | w trakcie, przy wniosku końcowym i w okresie trwałości |
| Skutek błędu | wydatek nie zostanie pokryty z dofinansowania albo korekta finansowa | nieosiągnięty wskaźnik może oznaczać nieprawidłowość i korektę |
Źródło: Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków na lata 2021–2027, podrozdział 2.2 pkt 3 i podrozdział 2.5 pkt 1–2.
Jak rozliczyć projekt unijny krok po kroku?
Rozliczenie zaczyna się w dniu podpisania umowy. Kolejność kroków jest podobna w większości programów; terminy i formularze ustala Twoja umowa.
- Przeczytaj umowę o dofinansowanie i załączniki: harmonogram płatności, budżet, wskaźniki, terminy wniosków o płatność. To one wyznaczają Twój kalendarz.
- Załóż w księgowości odrębne konta albo kody dla projektu. Rozporządzenie 2021/1060 wymaga, żeby wszystkie transakcje projektu dało się wyodrębnić w zapisach księgowych.
- Zaplanuj zamówienia. Zamówienie powyżej 80 000 zł netto przeprowadzasz zgodnie z zasadą konkurencyjności, z ogłoszeniem w Bazie Konkurencyjności. Jak to zrobić, opisujemy w tekście o zasadzie konkurencyjności w projektach unijnych.
- Kompletuj dokumenty przy każdym wydatku od razu: umowę z wykonawcą, fakturę z opisem, protokół odbioru, potwierdzenie przelewu.
- Oznacz projekt zgodnie z zasadami informacyjno-promocyjnymi: tablice, naklejki na sprzęcie, informacja na stronie internetowej.
- Składaj wnioski o płatność w terminach z umowy. W każdym wykazujesz wydatki i postęp rzeczowy.
- Zgłaszaj zmiany przed ich wprowadzeniem. Zmiana budżetu, harmonogramu albo sprzętu bez zgody instytucji to ryzyko, że wydatek nie zostanie rozliczony.
- Przygotuj się do kontroli. Instytucja może skontrolować projekt w trakcie, na zakończenie i w okresie trwałości – o tym, jak przebiega kontrola i jak się do niej przygotować, piszemy na stronie kontrola projektów unijnych.
- Złóż wniosek o płatność końcową i rozlicz wskaźniki.
- Przez okres trwałości utrzymuj efekty projektu i przechowuj dokumenty.
Które wydatki pokryje dofinansowanie?
Dofinansowanie pokryje tylko wydatek kwalifikowalny, czyli taki, który spełnia łącznie warunki z Wytycznych. Brak jednego warunku wystarczy, żeby instytucja odmówiła rozliczenia faktury.
Wydatek jest kwalifikowalny tylko wtedy, gdy spełnia wszystkie warunki poniżej:
- jest zgodny z prawem, z umową o dofinansowanie i z Wytycznymi;
- został zapłacony – przelewem albo z kasy – w okresie wskazanym w umowie;
- jest potrzebny do osiągnięcia celów projektu;
- został poniesiony w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny;
- jest udokumentowany tak, jak wymagają Wytyczne i instytucja zarządzająca;
- został ujęty we wniosku o płatność;
- dotyczy towaru dostarczonego, usługi wykonanej albo robót zrealizowanych.
Źródło: Wytyczne, podrozdział 2.2 pkt 1.
Dofinansowanie nie pokryje wydatku zapłaconego poza okresem z Twojej umowy, a ten okres nie może sięgać dalej niż do 31 grudnia 2029 r. Z VAT jest tak: w projekcie o łącznym koszcie poniżej 5 mln euro VAT może być kwalifikowalny, ale instytucja może to wyłączyć w regulaminie lub umowie. W projekcie od 5 mln euro VAT pokryjesz z dofinansowania tylko wtedy, gdy placówka nie ma prawnej możliwości jego odzyskania (Wytyczne, podrozdział 3.5).
Osobne zasady mają koszty pośrednie (np. koordynacja projektu, obsługa księgowa) i uproszczone metody, np. kwoty ryczałtowe. Jeśli Twój projekt je ma, sprawdź w umowie, jak instytucja je rozlicza.
Jak działa wniosek o płatność: zaliczka czy refundacja?
Wniosek o płatność to podstawowy dokument rozliczenia: przez niego otrzymujesz środki i przez niego je rozliczasz. W programach krajowych i regionalnych składasz go zwykle w aplikacji SL2021 Projekty; w projekcie grantowym – w trybie z umowy z grantodawcą.
| Zaliczka | Refundacja | |
|---|---|---|
| Kiedy otrzymujesz środki | przed zapłatą wykonawcy | po zapłacie wykonawcy z własnych środków |
| Co musisz zrobić potem | rozliczyć zaliczkę w terminie z umowy | wykazać wydatki we wniosku o płatność |
| Ryzyko | odsetki od nierozliczonej w terminie zaliczki | zamrożona gotówka do czasu wypłaty |
Źródło: rozporządzenie (UE) 2021/1060, art. 74 ust. 1 lit. b (termin 80 dni); formy płatności i terminy rozliczenia zaliczki – Twoja umowa o dofinansowanie.
Termin 80 dni dotyczy wypłaty po złożeniu wniosku, a instytucja może go wstrzymać, gdy informacje we wniosku nie pozwalają ustalić, czy kwota jest należna. Każde wezwanie do wyjaśnień przesuwa więc wypłatę. W grancie „Wsparcie POZ” z programu FEnIKS, którego grantodawcą jest NFZ, obowiązują własne zasady grantodawcy – opisaliśmy je w tekście o rozliczeniu zaliczki w grancie FEnIKS.
Jakie dokumenty musisz mieć przy każdym wydatku?
Przy każdym wydatku potrzebujesz pełnej ścieżki: od wyboru wykonawcy do przelewu. Instytucja sprawdza, czy z dokumentów da się odtworzyć cały zakup.
Przygotuj dla każdego wydatku:
- Dokumentację wyboru wykonawcy: notatkę z szacowania wartości, a przy zamówieniu powyżej 80 000 zł netto także ogłoszenie, oferty i protokół postępowania.
- Umowę z wykonawcą albo zamówienie.
- Fakturę z opisem: numer projektu, pozycja budżetu, kwota kwalifikowalna.
- Protokół odbioru dostawy, usługi albo robót.
- Potwierdzenie przelewu z rachunku placówki.
- Dowód oznakowania: zdjęcie naklejki na sprzęcie albo tablicy.
- Dokumenty do wskaźników: protokoły uruchomienia, ewidencję, dane z systemu.
Wytyczne wymagają, żeby szacowanie wartości zamówienia było udokumentowane tak, by dało się odtworzyć ścieżkę audytu, np. w notatce (sekcja 3.2.2 pkt 1). Przy zakupie poniżej progu łatwo ją pominąć, bo nie ma postępowania. Bez niej nie wykażesz jednak, że zakup rzeczywiście był wart mniej niż 80 000 zł netto.
Gdzie placówki medyczne najczęściej tracą część dofinansowania?
Najczęściej na drobiazgach w dokumentach. W rozliczanych przez nas projektach przy weryfikacji powtarzają się trzy braki: błędny opis faktury, brak protokołu odbioru i brak wyodrębnionych kont księgowych projektu.
Drugie źródło strat to zamówienia. Wytyczne każą szacować wartość zamówienia łącznie, gdy zakupy są tożsame rodzajowo lub funkcjonalnie, można je udzielić w tym samym czasie i może je wykonać jeden wykonawca (sekcja 3.2.2).
Przykład: przychodnia kupuje aparat USG za 60 000 zł netto i kardiomonitor za 30 000 zł netto, każdy od innego dystrybutora, na podstawie zapytania mailowego. Jeśli instytucja uzna oba urządzenia za jedno zamówienie sprzętu medycznego, jego wartość to 90 000 zł netto – powyżej progu 80 000 zł. Brak ogłoszenia w Bazie Konkurencyjności grozi wtedy korektą finansową obu wydatków.
Co ważne: błąd w zamówieniu da się czasem naprawić, zanim zobaczy go kontroler. W jednym z obsługiwanych projektów wykryliśmy błędy w postępowaniu, które placówka przeprowadziła sama przed rozpoczęciem współpracy. Zarekomendowaliśmy unieważnienie postępowania, jego powtórzenie i odstąpienie od umowy z wykonawcą. Placówka to zrobiła, a projekt przeszedł kontrolę bez uwag.
Trzecie źródło to wskaźniki. Nieosiągnięcie albo niezachowanie wskaźnika z wniosku może oznaczać nieprawidłowość i korektę finansową (Wytyczne, podrozdział 2.5 pkt 2). Dlatego przed każdą zmianą w projekcie sprawdź, czy nie obniża wskaźnika, który obiecałeś we wniosku.
Co zostaje po płatności końcowej?
Zostają dwa obowiązki: trwałość projektu i przechowywanie dokumentów. Naruszenie każdego z nich może skończyć się zwrotem części dofinansowania.
| Obowiązek | Jak długo | Od kiedy | Skutek naruszenia |
|---|---|---|---|
| Trwałość projektu (inwestycje w infrastrukturę) | 5 lat; 3 lata dla MŚP, gdy umowa wymaga utrzymania inwestycji lub miejsc pracy | od płatności końcowej | zwrot dofinansowania proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość nie była zachowana |
| Przechowywanie dokumentów | 5 lat | od 31 grudnia roku, w którym instytucja dokonała ostatniej płatności | brak dowodu wydatku przy kontroli |
Źródło: Wytyczne, podrozdział 2.6 pkt 1–4; rozporządzenie (UE) 2021/1060, art. 65 i art. 82 ust. 1.
Trwałość narusza m.in. istotna zmiana charakteru projektu, jego celów albo warunków realizacji. Zwrot następuje w trybie art. 207 ustawy o finansach publicznych. W praktyce dla przychodni oznacza to tyle: sprzęt z projektu pracuje w miejscu i w usłudze opisanej we wniosku do końca okresu trwałości, a każdą zmianę lokalizacji czy profilu zgłaszasz instytucji wcześniej.
Czy rozliczenie projektu warto zlecić na zewnątrz?
To zależy od tego, kto w placówce poprowadzi rozliczenie. Jeśli masz osobę, która już rozliczała projekt unijny, zna system SL2021 i ma na to czas w grafiku, możesz rozliczać samodzielnie.
Zewnętrzna obsługa ma sens, gdy projekt prowadzi kierownik między pacjentami, gdy w budżecie są zamówienia powyżej 80 000 zł netto albo gdy to Twój pierwszy projekt unijny. Pamiętaj, że honorarium za rozliczenie zwykle nie jest kosztem kwalifikowalnym (wyjątkowo częściowo jako koszty pośrednie, jeśli pozwala na to nabór), więc płacisz je z własnych środków.
Prowadzimy rozliczanie projektu w miesięcznym ryczałcie: postępowania zakupowe i publikację w Bazie Konkurencyjności, weryfikację dokumentów dwukrotnie (przed płatnością i przed ujęciem we wniosku o płatność), wnioski o płatność, zmiany w projekcie i obsługę kontroli. Dotąd w obsługiwanych przez nas projektach nie było korekt finansowych, a kontrole kończyły się bez uwag – to wynik historyczny, nie gwarancja.
Podsumowanie
Najwięcej kosztuje brak jednego dokumentu albo zamówienia podzielone tak, że razem przekraczają 80 000 zł netto. Dlatego zanim złożysz pierwsze zamówienie, ustal z księgowością konta projektu i policz łączną wartość zakupów tego samego rodzaju.
Masz podpisaną umowę o dofinansowanie i zaczynasz zakupy? Umów bezpłatną konsultację – sprawdzimy harmonogram płatności, plan zamówień i wskaźniki z Twojej umowy, zanim złożysz pierwszy wniosek o płatność.

Kontakt
Umów bezpłatną konsultację
Zostaw kontakt – oddzwonimy, żeby ustalić szczegóły.
Najczęstsze pytania
Do 80 dni od złożenia wniosku o płatność – tak stanowi art. 74 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) 2021/1060. Instytucja może jednak wstrzymać bieg tego terminu, gdy informacje we wniosku nie pozwalają ustalić, czy kwota jest należna. Każde wezwanie do uzupełnienia wydłuża więc oczekiwanie. W grantach (np. „Wsparcie POZ” z FEnIKS) terminy wypłat ustala procedura grantodawcy.
Od zamówień o wartości powyżej 80 000 zł netto. Tak wynika z Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021–2027 (sekcja 3.2.1). Wartość liczysz łącznie dla zakupów tożsamych rodzajowo lub funkcjonalnie, które można kupić w tym samym czasie od jednego wykonawcy. Ogłoszenie publikujesz w Bazie Konkurencyjności.
Może, jeśli łączny koszt projektu jest niższy niż 5 mln euro, a regulamin ani umowa nie wyłączają VAT z kosztów kwalifikowalnych. W projekcie od 5 mln euro VAT pokryjesz z dofinansowania tylko wtedy, gdy placówka nie ma prawnej możliwości jego odzyskania (Wytyczne 2021–2027, podrozdział 3.5).
Zwykle 5 lat od płatności końcowej, a 3 lata dla MŚP w projektach, w których umowa wymaga utrzymania inwestycji lub miejsc pracy (Wytyczne 2021–2027, podrozdział 2.6, art. 65 rozporządzenia 2021/1060). Okres liczy się od dnia przelewu płatności końcowej albo od zatwierdzenia wniosku końcowego, gdy przelewu nie ma. Naruszenie trwałości oznacza zwrot dofinansowania proporcjonalnie do okresu, w którym jej nie zachowano.
Pięć lat od 31 grudnia roku, w którym instytucja dokonała ostatniej płatności na rzecz placówki (art. 82 ust. 1 rozporządzenia 2021/1060). Bieg tego okresu staje, gdy toczy się postępowanie prawne albo na wniosek Komisji Europejskiej. Umowa o dofinansowanie lub zasady pomocy publicznej mogą wydłużyć ten okres – sprawdź swoją umowę.




