Zarządzenie AOS NFZ: co obowiązuje w 2026 r. i jak rozliczać pacjentów pierwszorazowych?
Zarządzenie AOS NFZ nr 132/2024/DSOZ po 10 zmianach: kto jest pacjentem pierwszorazowym, po co porada WP1 i kiedy NFZ stosuje współczynnik 1,1 albo 0,75.
W skrócie
- Co obowiązuje: jedno zarządzenie NFZ dla całej ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, z 10 zmianami z lat 2025–2026.
- Dla kogo: przychodnie i poradnie specjalistyczne z umową z NFZ na AOS.
- Pacjent pierwszorazowy: ktoś, kto przez 730 dni nie korzystał w Twojej ani innej poradni z wizyt w danej dziedzinie, np. w kardiologii.
- WP1: porada, która otwiera leczenie takiego pacjenta. Wpisujesz ją do raportu z datą, ale NFZ nie rozlicza jej osobno.
- Ile więcej: 10% więcej za decyzję w 42 dni od WP1; 80% więcej za pierwszą wizytę dorosłego u alergologa, endokrynologa, kardiologa i neurologa.
- Ile mniej: 25% mniej za wszystkie wizyty przez trzy miesiące, jeśli udział pacjentów pierwszorazowych jest niższy niż mediana w Polsce i rośnie za wolno.
- Źródło:
- zarządzenie Prezesa NFZ nr 132/2024/DSOZ z 31.12.2024 r., § 2, § 11, § 12, zał. nr 2a – w brzmieniu po zarządzeniu nr 85/2026/DSOZ;
- zarządzenie Prezesa NFZ nr 85/2025/DSOZ z 27.10.2025 r., § 1 i § 4–6;
- zarządzenie Prezesa NFZ nr 70/2026/DSOZ z 22.07.2026 r., § 1 pkt 1.
Umowy AOS rozlicza się w 2026 r. według zarządzenia Prezesa NFZ nr 132/2024/DSOZ z 31 grudnia 2024 r., które NFZ zmienił już 10 razy – ostatnio zarządzeniem nr 85/2026/DSOZ z 30 lipca 2026 r. Najwięcej finansowania dla placówek z umów AOS zależy w nim od pacjentów pierwszorazowych. Za decyzję diagnostyczną podjętą w 42 dni od porady początkowej WP1 NFZ podnosi wartość świadczenia o 10%, a poradni z niskim udziałem takich pacjentów obniża wartość wszystkich świadczeń o 25% na trzy miesiące. Poniżej: które zarządzenie i jakie zmiany obowiązują, kogo NFZ uznaje za pacjenta pierwszorazowego, po co jest WP1 i co sprawdzić w raporcie przed końcem kwartału.
Które zarządzenie NFZ obowiązuje w AOS w 2026 r.?
Zarządzenie Prezesa NFZ nr 132/2024/DSOZ z 31 grudnia 2024 r. w sprawie warunków umów w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. i nie ma nowego zarządzenia, które by je zastąpiło. Zmienia się za to co kilka miesięcy – od kwietnia 2025 r. do lipca 2026 r. NFZ wydał 10 zarządzeń zmieniających.
| Zarządzenie zmieniające | Data | Co zmienia dla poradni | Dla świadczeń od |
|---|---|---|---|
| nr 23/2025/DSOZ | 1.04.2025 | wprowadza współczynnik 0,75 za niski udział pacjentów pierwszorazowych | 2.05.2025 (wejście w życie) |
| nr 46/2025/DSOZ | 30.06.2025 | zmiany w zarządzeniu bazowym | 1.07.2025 (wejście w życie) |
| nr 60/2025/DSOZ | 22.07.2025 | nowy katalog grup świadczeń i ich charakterystyka (zał. nr 5a i 7) | 1.07.2025 |
| nr 85/2025/DSOZ | 27.10.2025 | nowe brzmienie zasad współczynnika 0,75 – udział liczony po raz pierwszy za II kwartał 2026 r. | 28.10.2025 (wejście w życie) |
| nr 103/2025/DSOZ | 30.12.2025 | nowe katalogi ASDK i grup świadczeń (zał. nr 1b, 5a, 7) | 1.01.2026 |
| nr 34/2026/DSOZ | 31.03.2026 | tomografia i rezonans ponad umowę za 50% stawki, gastroskopia i kolonoskopia za 60% | 1.04.2026 |
| nr 61/2026/DSOZ | 24.06.2026 | nowe brzmienie zasad z 34/2026/DSOZ | 1.04.2026 |
| nr 70/2026/DSOZ | 22.07.2026 | większość nadwykonań rozliczana po zakończeniu okresu rozliczeniowego, nie po kwartale | 1.07.2026 |
| nr 77/2026/DSOZ | 23.07.2026 | diagnostyka patomorfologiczna, nowe katalogi (zał. nr 5a, 5c, 7) | 1.07.2026 |
| nr 85/2026/DSOZ | 30.07.2026 | profilaktyka raka szyjki macicy w ginekologii, nowe zał. nr 1a i 5b | 1.08.2026 |
Źródło: Baza Aktów Własnych NFZ, zarządzenie nr 132/2024/DSOZ, zakładka „Nowelizacje”, stan na 8.11.2026 r.; daty stosowania – ostatni paragraf każdego zarządzenia zmieniającego.
Najnowsze brzmienie przepisu znajdziesz w Bazie Aktów Własnych NFZ, w tekście ujednoliconym po zarządzeniu nr 85/2026/DSOZ. Tekst ujednolicony nie jest jednak źródłem prawa. Przy § 10 (wnioski o rozliczenie nadwykonań) sprawdź od razu brzmienie z zarządzenia nr 70/2026/DSOZ, bo od niego zależy termin Twojego wniosku. Wspólne dla wszystkich umów zasady – plan rzeczowo-finansowy, okres rozliczeniowy, rachunki – opisaliśmy w artykule Zasady rozliczania świadczeń NFZ: kiedy i do jakiej kwoty NFZ rozlicza świadczenia?.
Kto jest pacjentem pierwszorazowym w AOS?
Pacjent, który przez 730 dni przed wizytą nie korzystał ze świadczeń w danym zakresie, np. w kardiologii albo w neurologii (§ 2 ust. 1 pkt 21). Zarządzenie nie mówi „w tej samej poradni”, tylko „w danym zakresie”, więc liczą się wizyty u każdego świadczeniodawcy z umową z NFZ.
W praktyce oznacza to, że pacjent, który rok temu był u kardiologa w innej przychodni, w Twojej poradni kardiologicznej pierwszorazowy nie jest. Ten sam pacjent u Twojego endokrynologa – już tak, jeśli przez dwa lata nie był u żadnego.
Pierwszą wizytę takiego pacjenta rozliczasz jednym z dwóch sposobów (§ 12 ust. 1 i 2):
- świadczeniem specjalistycznym pierwszorazowym, czyli grupą o kodzie od W40 do W50 z katalogu w załączniku nr 5a;
- diagnostycznym pakietem specjalistycznym o kodzie zaczynającym się od PS z załącznika nr 5e – jeśli rozpoznanie jest na liście tego załącznika.
Świadczenie pierwszorazowe rozliczasz dopiero po decyzji diagnostycznej i terapeutycznej, gdy masz wyniki badań wymaganych dla danej grupy (§ 12 ust. 6). Lekarz musi też wskazać dalszy tryb opieki (powrót do POZ, dalsze leczenie w poradni, inna poradnia albo szpital) i przekazać informację dla lekarza kierującego na wzorze z załącznika nr 6 (§ 2 ust. 1 pkt 35). Wizyty, na których pacjent tylko donosi kolejne wyniki, nie są rozliczane osobno.
Czy NFZ rozlicza poradę początkową WP1?
Nie. Porada początkowa WP1 o kodzie 5.01.28.0000001 to według zarządzenia porada, która „nie jest wskazywana do rozliczenia”, a jej datę sprawozdajesz w raporcie statystycznym (§ 2 ust. 1 pkt 23). Przychodnia, która rozlicza pacjentów pierwszorazowych, ma obowiązek wykazać WP1 z datą (§ 11 ust. 3).
Data WP1 ma jednak wartość w złotówkach. Od niej NFZ liczy 42 dni na decyzję diagnostyczną, od której zależy współczynnik 1,1. Bez WP1 w raporcie nie ma od czego liczyć tego terminu.
| Kod | Nazwa w zarządzeniu | Kiedy ją wykazujesz |
|---|---|---|
| 5.01.28.0000001 | WP1 porada początkowa – świadczenia pierwszorazowe | pierwsza porada pacjenta pierwszorazowego rozliczanego świadczeniem W40–W50 |
| 5.01.28.0000002 | WP2 porada początkowa – diagnostyka onkologiczna | pierwsza porada wstępnej albo pogłębionej diagnostyki onkologicznej z kartą DiLO |
| 5.01.28.0000003 | WP3 porada początkowa – pakiet specjalistyczny | pierwsza porada pacjenta rozliczanego pakietem specjalistycznym (PS) |
Źródło: zarządzenie nr 132/2024/DSOZ, § 2 ust. 1 pkt 23, § 11 ust. 2 pkt 3 i ust. 3, stan na 8.11.2026 r.
Porad WP1, WP2 i WP3 NFZ nie wlicza też do udziału świadczeń pierwszorazowych, od którego zależy obniżka o 25% (§ 12 ust. 36). Wykazanie samej porady początkowej nie poprawi więc wyniku poradni.
O ile wyżej NFZ rozlicza świadczenia dla pacjentów pierwszorazowych?
O 10% do 100% wyżej – zależnie od tempa diagnozy, dziedziny i wieku pacjenta. Współczynniki z tabeli NFZ stosuje przy rozliczeniu świadczenia, bez osobnego wniosku.
| Sytuacja | Współczynnik | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| decyzja diagnostyczna w 42 dni od porady WP1 | 1,1 | pacjenci pierwszorazowi rozliczani w osobnej puli na pacjentów pierwszorazowych, wszystkie dziedziny |
| świadczenie pierwszorazowe u dorosłego | 1,8 | alergologia, endokrynologia, kardiologia, neurologia |
| świadczenie pierwszorazowe W40 w genetyce, dziecko do 3. roku życia | 2,0 | poradnie genetyczne |
| świadczenie pierwszorazowe W40 w genetyce, dziecko od 4. do 18. roku życia | 1,7 | poradnie genetyczne |
Źródło: zarządzenie nr 132/2024/DSOZ, § 12 ust. 20, 23, 24, 25 i 26, stan na 8.11.2026 r.
Współczynników 1,1 i 1,8 nie stosuje się do diagnostycznych pakietów specjalistycznych (§ 12 ust. 26). Dzieci mają poza tym własne współczynniki, które obejmują prawie wszystkie świadczenia, także kolejne wizyty: 1,6 do 3. roku życia i 1,3 od 4. do 18. roku życia (§ 12 ust. 21 i 22).
Przykład: poradnia kardiologiczna przyjmuje 40 nowych dorosłych pacjentów w miesiącu. Każde świadczenie pierwszorazowe rozliczy ze współczynnikiem 1,8. Jeśli diagnoza zajmie lekarzowi 50 dni od WP1, bo pacjent czeka na wynik holtera, przychodnia straci dodatkowe 10% za ten przypadek. To samo świadczenie zamknięte w 42 dni dostaje oba współczynniki – o ile zarządzenie pozwala je łączyć, co w praktyce warto potwierdzić w swoim oddziale NFZ.
Kiedy NFZ obniży wartość świadczeń AOS o 25%?
Gdy w danym kwartale spełnione są łącznie dwa warunki z § 12 ust. 32:
- udział świadczeń pierwszorazowych, zabiegowych (grupy Z) i pakietów onkologicznych w liczbie wszystkich świadczeń poradni jest niższy niż mediana w Polsce za poprzedni rok;
- ten udział wzrósł o mniej niż 3 punkty procentowe w porównaniu z tym samym kwartałem rok wcześniej.
Wtedy NFZ mnoży przez 0,75 wartość świadczeń udzielonych przez trzy kolejne miesiące, które zaczynają się miesiąc po zakończeniu kwartału. Udział NFZ liczy po raz pierwszy za II kwartał 2026 r. (§ 6 zarządzenia nr 85/2025/DSOZ). Za III kwartał 2026 r. obniżka obejmie więc świadczenia z listopada i grudnia 2026 r. oraz stycznia 2027 r.
Obniżka dotyczy 22 dziedzin: chorób metabolicznych, alergologii, diabetologii, endokrynologii, gastroenterologii, hepatologii, geriatrii, hematologii, immunologii, kardiologii, leczenia chorób naczyń, nefrologii, dermatologii i wenerologii, genetyki, neurologii, leczenia bólu, gruźlicy i chorób płuc, reumatologii, chorób zakaźnych, ortopedii, leczenia osteoporozy oraz audiologii i foniatrii.
| Dziedzina | Mediana 2025 (udział) | Dziedzina | Mediana 2025 (udział) |
|---|---|---|---|
| diabetologia | 10,6% | neurologia | 26,3% |
| hematologia | 14,5% | gastroenterologia | 26,8% |
| kardiologia | 15,7% | immunologia | 29,2% |
| alergologia | 16,1% | leczenie chorób naczyń | 35,5% |
| nefrologia | 16,4% | ortopedia i traumatologia | 38,3% |
| endokrynologia | 16,5% | genetyka | 42,3% |
| reumatologia | 16,8% | dermatologia i wenerologia | 46,8% |
Źródło: komunikat NFZ z 2.02.2026 r. o publikacji mediany ogólnopolskiej udziału świadczeń pierwszorazowych (aktualizacja 21.07.2026 r.), zał. nr 11 – mediana za 2025 r., wybrane dziedziny, zaokrąglone do 0,1 pkt proc.
W praktyce przy medianie 15,7% w kardiologii poradnia, w której na 1 000 świadczeń w kwartale 140 to świadczenia pierwszorazowe, zabiegowe i pakiety onkologiczne (14%), jest poniżej progu. Jeśli rok wcześniej miała 12%, wzrost wynosi 2 punkty procentowe i przez kolejne trzy miesiące NFZ rozliczy wszystkie jej świadczenia kardiologiczne w 75% wartości. Przy 15% rok wcześniej – też, bo udział spadł.
Obniżka nie obejmuje m.in. osobnej puli na pacjentów pierwszorazowych, diagnostyki onkologicznej, grup zabiegowych Z i PZ, pacjentów poniżej 18 lat i świadczeń z rozpoznaniem nowotworu złośliwego (kody ICD-10 na literę C) – pełna lista 11 wyłączeń jest w § 12 ust. 33. Dane kwartalne dla Twojej poradni publikuje oddział wojewódzki NFZ na swojej stronie.
Jak rozliczyć nadwykonania u pacjentów pierwszorazowych?
NFZ rozlicza je po każdym kwartale, na Twój wniosek, w pełnej wysokości. Od 1 lipca 2026 r. zarządzenie nr 70/2026/DSOZ objęło tą zasadą osobną pulę na pacjentów pierwszorazowych we wszystkich dziedzinach – wcześniej tylko w endokrynologii, kardiologii, neurologii i ortopedii (§ 10 ust. 9). Kolejne wizyty dorosłych pacjentów ponad umowę rozliczasz od lipca dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego.
Osobną pulę, czyli wydzieloną w planie rzeczowo-finansowym kwotę tylko na świadczenia W40–W50 i pakiety PS, NFZ tworzy w umowie dla 43 dziedzin wymienionych w załączniku nr 2a, § 4 ust. 10. Szczegóły terminów i stawek za nadwykonania opisaliśmy w artykule Świadczenia ponad limit w AOS: co NFZ zapłaci i kiedy?.
Co sprawdzić w poradni przed końcem kwartału?
Zacznij od udziału pierwszorazowych – od niego zależy finansowanie za trzy kolejne miesiące.
- Policz dla każdej z 22 dziedzin udział świadczeń W40–W50, grup Z i pakietów onkologicznych w liczbie wszystkich świadczeń za bieżący kwartał. Porównaj go z medianą za 2025 r. i z tym samym kwartałem 2025 r.
- Sprawdź dane kwartalne swojej poradni na stronie oddziału wojewódzkiego NFZ i porównaj je z własnym wyliczeniem.
- Ustaw w rejestracji i w systemie gabinetowym sprawdzanie, czy pacjent był w danej dziedzinie w ostatnich 730 dniach, zanim lekarz wybierze grupę świadczenia.
- Sprawdź, czy każdy pacjent pierwszorazowy ma w raporcie poradę WP1 albo WP3 z datą. Jeśli raport wraca z błędem weryfikacji, kod błędu odczytasz według artykułu Kody błędów weryfikacji NFZ.
- Zestaw daty WP1 z datami decyzji diagnostycznych i wyłap przypadki, które przekraczają 42 dni. Przyspiesz w nich badania albo konsultacje.
- Sprawdź, czy lekarze przekazują informację dla lekarza kierującego według załącznika nr 6 – bez niej świadczenie pierwszorazowe nie spełnia warunków z zarządzenia, a przy kontroli NFZ dokumentacja medyczna musi to potwierdzić.
- Złóż wniosek o rozliczenie nadwykonań w puli na pacjentów pierwszorazowych po zakończeniu kwartału.
Raport statystyczny i kodowanie świadczeń sprawdzamy co miesiąc w ramach obsługi rozliczeń z NFZ.
Podsumowanie
Zarządzenie AOS nagradza szybką diagnozę nowego pacjenta, a karze poradnie, w których nowych pacjentów jest mało. Łatwo przeoczyć, że o obniżce decyduje kwartał zamknięty miesiąc wcześniej: wynik z III kwartału 2026 r. obniży przychód za listopad, grudzień i styczeń. Dlatego udział pierwszorazowych i daty WP1 warto liczyć co miesiąc, zanim kwartał się zamknie.
Masz w przychodni poradnie z dziedzin objętych obniżką 0,75? Umów bezpłatną konsultację – policzymy udział świadczeń pierwszorazowych w każdej poradni, porównamy go z medianą NFZ i sprawdzimy daty porad WP1 w raporcie, zanim zamkniesz kwartał.

Kontakt
Umów bezpłatną konsultację
Zostaw kontakt – oddzwonimy, żeby ustalić szczegóły.
Najczęstsze pytania
Zarządzenie Prezesa NFZ nr 132/2024/DSOZ z 31 grudnia 2024 r. w sprawie warunków umów w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Od kwietnia 2025 r. NFZ zmienił je 10 razy, ostatnio zarządzeniem nr 85/2026/DSOZ z 30 lipca 2026 r., stosowanym do świadczeń od 1 sierpnia 2026 r. Aktualne brzmienie jest w Bazie Aktów Własnych NFZ.
Nie. Zarządzenie nr 132/2024/DSOZ mówi, że porada początkowa WP1 (kod 5.01.28.0000001) „nie jest wskazywana do rozliczenia”. Musisz ją jednak wykazać w raporcie z datą, bo od tej daty NFZ liczy 42 dni na decyzję diagnostyczną. Decyzja w tym terminie podnosi wartość świadczenia o 10% (współczynnik 1,1).
Pacjent, który przez 730 dni przed wizytą nie korzystał ze świadczeń w danym zakresie, np. w kardiologii (zarządzenie nr 132/2024/DSOZ, § 2 ust. 1 pkt 21). Liczą się wizyty u każdego świadczeniodawcy z umową z NFZ, nie tylko w Twojej poradni. Pierwszą wizytę takiego pacjenta rozliczasz świadczeniem W40–W50 albo pakietem specjalistycznym PS.
Gdy w kwartale udział świadczeń pierwszorazowych, zabiegowych Z i pakietów onkologicznych jest niższy niż mediana w Polsce za poprzedni rok i wzrósł o mniej niż 3 punkty procentowe rok do roku. Wtedy przez trzy miesiące NFZ rozlicza świadczenia w 75% ich wartości. Zasada obejmuje 22 dziedziny, m.in. kardiologię, neurologię i endokrynologię (zarządzenie nr 85/2025/DSOZ). Pierwszy raz udział liczono za II kwartał 2026 r.
O 80% wyżej. Zarządzenie nr 132/2024/DSOZ (§ 12 ust. 23) daje współczynnik 1,8 za świadczenie pierwszorazowe u dorosłego w kardiologii, alergologii, endokrynologii i neurologii. Za decyzję diagnostyczną w 42 dni od porady WP1 przewiduje dodatkowo współczynnik 1,1. Współczynników 1,8 i 1,1 nie stosuje się do pakietów specjalistycznych.




