Zarządzenie AOS NFZ: co obowiązuje w 2026 r. i jak rozliczać pacjentów pierwszorazowych?

Zarządzenie AOS NFZ nr 132/2024/DSOZ po 10 zmianach: kto jest pacjentem pierwszorazowym, po co porada WP1 i kiedy NFZ stosuje współczynnik 1,1 albo 0,75.

Szymon Łuczak
Opublikowano: 08.11.202611 min czytania
Pacjent pierwszorazowy w poradni kardiologicznej AOS podczas badania EKG – zarządzenie AOS NFZ

W skrócie

  • Co obowiązuje: jedno zarządzenie NFZ dla całej ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, z 10 zmianami z lat 2025–2026.
  • Dla kogo: przychodnie i poradnie specjalistyczne z umową z NFZ na AOS.
  • Pacjent pierwszorazowy: ktoś, kto przez 730 dni nie korzystał w Twojej ani innej poradni z wizyt w danej dziedzinie, np. w kardiologii.
  • WP1: porada, która otwiera leczenie takiego pacjenta. Wpisujesz ją do raportu z datą, ale NFZ nie rozlicza jej osobno.
  • Ile więcej: 10% więcej za decyzję w 42 dni od WP1; 80% więcej za pierwszą wizytę dorosłego u alergologa, endokrynologa, kardiologa i neurologa.
  • Ile mniej: 25% mniej za wszystkie wizyty przez trzy miesiące, jeśli udział pacjentów pierwszorazowych jest niższy niż mediana w Polsce i rośnie za wolno.
  • Źródło:

Umowy AOS rozlicza się w 2026 r. według zarządzenia Prezesa NFZ nr 132/2024/DSOZ z 31 grudnia 2024 r., które NFZ zmienił już 10 razy – ostatnio zarządzeniem nr 85/2026/DSOZ z 30 lipca 2026 r. Najwięcej finansowania dla placówek z umów AOS zależy w nim od pacjentów pierwszorazowych. Za decyzję diagnostyczną podjętą w 42 dni od porady początkowej WP1 NFZ podnosi wartość świadczenia o 10%, a poradni z niskim udziałem takich pacjentów obniża wartość wszystkich świadczeń o 25% na trzy miesiące. Poniżej: które zarządzenie i jakie zmiany obowiązują, kogo NFZ uznaje za pacjenta pierwszorazowego, po co jest WP1 i co sprawdzić w raporcie przed końcem kwartału.

Które zarządzenie NFZ obowiązuje w AOS w 2026 r.?

Zarządzenie Prezesa NFZ nr 132/2024/DSOZ z 31 grudnia 2024 r. w sprawie warunków umów w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. i nie ma nowego zarządzenia, które by je zastąpiło. Zmienia się za to co kilka miesięcy – od kwietnia 2025 r. do lipca 2026 r. NFZ wydał 10 zarządzeń zmieniających.

Zarządzenie zmieniająceDataCo zmienia dla poradniDla świadczeń od
nr 23/2025/DSOZ1.04.2025wprowadza współczynnik 0,75 za niski udział pacjentów pierwszorazowych2.05.2025 (wejście w życie)
nr 46/2025/DSOZ30.06.2025zmiany w zarządzeniu bazowym1.07.2025 (wejście w życie)
nr 60/2025/DSOZ22.07.2025nowy katalog grup świadczeń i ich charakterystyka (zał. nr 5a i 7)1.07.2025
nr 85/2025/DSOZ27.10.2025nowe brzmienie zasad współczynnika 0,75 – udział liczony po raz pierwszy za II kwartał 2026 r.28.10.2025 (wejście w życie)
nr 103/2025/DSOZ30.12.2025nowe katalogi ASDK i grup świadczeń (zał. nr 1b, 5a, 7)1.01.2026
nr 34/2026/DSOZ31.03.2026tomografia i rezonans ponad umowę za 50% stawki, gastroskopia i kolonoskopia za 60%1.04.2026
nr 61/2026/DSOZ24.06.2026nowe brzmienie zasad z 34/2026/DSOZ1.04.2026
nr 70/2026/DSOZ22.07.2026większość nadwykonań rozliczana po zakończeniu okresu rozliczeniowego, nie po kwartale1.07.2026
nr 77/2026/DSOZ23.07.2026diagnostyka patomorfologiczna, nowe katalogi (zał. nr 5a, 5c, 7)1.07.2026
nr 85/2026/DSOZ30.07.2026profilaktyka raka szyjki macicy w ginekologii, nowe zał. nr 1a i 5b1.08.2026

Źródło: Baza Aktów Własnych NFZ, zarządzenie nr 132/2024/DSOZ, zakładka „Nowelizacje”, stan na 8.11.2026 r.; daty stosowania – ostatni paragraf każdego zarządzenia zmieniającego.

Najnowsze brzmienie przepisu znajdziesz w Bazie Aktów Własnych NFZ, w tekście ujednoliconym po zarządzeniu nr 85/2026/DSOZ. Tekst ujednolicony nie jest jednak źródłem prawa. Przy § 10 (wnioski o rozliczenie nadwykonań) sprawdź od razu brzmienie z zarządzenia nr 70/2026/DSOZ, bo od niego zależy termin Twojego wniosku. Wspólne dla wszystkich umów zasady – plan rzeczowo-finansowy, okres rozliczeniowy, rachunki – opisaliśmy w artykule Zasady rozliczania świadczeń NFZ: kiedy i do jakiej kwoty NFZ rozlicza świadczenia?.

Kto jest pacjentem pierwszorazowym w AOS?

Pacjent, który przez 730 dni przed wizytą nie korzystał ze świadczeń w danym zakresie, np. w kardiologii albo w neurologii (§ 2 ust. 1 pkt 21). Zarządzenie nie mówi „w tej samej poradni”, tylko „w danym zakresie”, więc liczą się wizyty u każdego świadczeniodawcy z umową z NFZ.

W praktyce oznacza to, że pacjent, który rok temu był u kardiologa w innej przychodni, w Twojej poradni kardiologicznej pierwszorazowy nie jest. Ten sam pacjent u Twojego endokrynologa – już tak, jeśli przez dwa lata nie był u żadnego.

Pierwszą wizytę takiego pacjenta rozliczasz jednym z dwóch sposobów (§ 12 ust. 1 i 2):

  • świadczeniem specjalistycznym pierwszorazowym, czyli grupą o kodzie od W40 do W50 z katalogu w załączniku nr 5a;
  • diagnostycznym pakietem specjalistycznym o kodzie zaczynającym się od PS z załącznika nr 5e – jeśli rozpoznanie jest na liście tego załącznika.

Świadczenie pierwszorazowe rozliczasz dopiero po decyzji diagnostycznej i terapeutycznej, gdy masz wyniki badań wymaganych dla danej grupy (§ 12 ust. 6). Lekarz musi też wskazać dalszy tryb opieki (powrót do POZ, dalsze leczenie w poradni, inna poradnia albo szpital) i przekazać informację dla lekarza kierującego na wzorze z załącznika nr 6 (§ 2 ust. 1 pkt 35). Wizyty, na których pacjent tylko donosi kolejne wyniki, nie są rozliczane osobno.

Czy NFZ rozlicza poradę początkową WP1?

Nie. Porada początkowa WP1 o kodzie 5.01.28.0000001 to według zarządzenia porada, która „nie jest wskazywana do rozliczenia”, a jej datę sprawozdajesz w raporcie statystycznym (§ 2 ust. 1 pkt 23). Przychodnia, która rozlicza pacjentów pierwszorazowych, ma obowiązek wykazać WP1 z datą (§ 11 ust. 3).

Data WP1 ma jednak wartość w złotówkach. Od niej NFZ liczy 42 dni na decyzję diagnostyczną, od której zależy współczynnik 1,1. Bez WP1 w raporcie nie ma od czego liczyć tego terminu.

KodNazwa w zarządzeniuKiedy ją wykazujesz
5.01.28.0000001WP1 porada początkowa – świadczenia pierwszorazowepierwsza porada pacjenta pierwszorazowego rozliczanego świadczeniem W40–W50
5.01.28.0000002WP2 porada początkowa – diagnostyka onkologicznapierwsza porada wstępnej albo pogłębionej diagnostyki onkologicznej z kartą DiLO
5.01.28.0000003WP3 porada początkowa – pakiet specjalistycznypierwsza porada pacjenta rozliczanego pakietem specjalistycznym (PS)

Źródło: zarządzenie nr 132/2024/DSOZ, § 2 ust. 1 pkt 23, § 11 ust. 2 pkt 3 i ust. 3, stan na 8.11.2026 r.

Porad WP1, WP2 i WP3 NFZ nie wlicza też do udziału świadczeń pierwszorazowych, od którego zależy obniżka o 25% (§ 12 ust. 36). Wykazanie samej porady początkowej nie poprawi więc wyniku poradni.

O ile wyżej NFZ rozlicza świadczenia dla pacjentów pierwszorazowych?

O 10% do 100% wyżej – zależnie od tempa diagnozy, dziedziny i wieku pacjenta. Współczynniki z tabeli NFZ stosuje przy rozliczeniu świadczenia, bez osobnego wniosku.

SytuacjaWspółczynnikKogo dotyczy
decyzja diagnostyczna w 42 dni od porady WP11,1pacjenci pierwszorazowi rozliczani w osobnej puli na pacjentów pierwszorazowych, wszystkie dziedziny
świadczenie pierwszorazowe u dorosłego1,8alergologia, endokrynologia, kardiologia, neurologia
świadczenie pierwszorazowe W40 w genetyce, dziecko do 3. roku życia2,0poradnie genetyczne
świadczenie pierwszorazowe W40 w genetyce, dziecko od 4. do 18. roku życia1,7poradnie genetyczne

Źródło: zarządzenie nr 132/2024/DSOZ, § 12 ust. 20, 23, 24, 25 i 26, stan na 8.11.2026 r.

Współczynników 1,1 i 1,8 nie stosuje się do diagnostycznych pakietów specjalistycznych (§ 12 ust. 26). Dzieci mają poza tym własne współczynniki, które obejmują prawie wszystkie świadczenia, także kolejne wizyty: 1,6 do 3. roku życia i 1,3 od 4. do 18. roku życia (§ 12 ust. 21 i 22).

Przykład: poradnia kardiologiczna przyjmuje 40 nowych dorosłych pacjentów w miesiącu. Każde świadczenie pierwszorazowe rozliczy ze współczynnikiem 1,8. Jeśli diagnoza zajmie lekarzowi 50 dni od WP1, bo pacjent czeka na wynik holtera, przychodnia straci dodatkowe 10% za ten przypadek. To samo świadczenie zamknięte w 42 dni dostaje oba współczynniki – o ile zarządzenie pozwala je łączyć, co w praktyce warto potwierdzić w swoim oddziale NFZ.

Kiedy NFZ obniży wartość świadczeń AOS o 25%?

Gdy w danym kwartale spełnione są łącznie dwa warunki z § 12 ust. 32:

  • udział świadczeń pierwszorazowych, zabiegowych (grupy Z) i pakietów onkologicznych w liczbie wszystkich świadczeń poradni jest niższy niż mediana w Polsce za poprzedni rok;
  • ten udział wzrósł o mniej niż 3 punkty procentowe w porównaniu z tym samym kwartałem rok wcześniej.

Wtedy NFZ mnoży przez 0,75 wartość świadczeń udzielonych przez trzy kolejne miesiące, które zaczynają się miesiąc po zakończeniu kwartału. Udział NFZ liczy po raz pierwszy za II kwartał 2026 r. (§ 6 zarządzenia nr 85/2025/DSOZ). Za III kwartał 2026 r. obniżka obejmie więc świadczenia z listopada i grudnia 2026 r. oraz stycznia 2027 r.

Obniżka dotyczy 22 dziedzin: chorób metabolicznych, alergologii, diabetologii, endokrynologii, gastroenterologii, hepatologii, geriatrii, hematologii, immunologii, kardiologii, leczenia chorób naczyń, nefrologii, dermatologii i wenerologii, genetyki, neurologii, leczenia bólu, gruźlicy i chorób płuc, reumatologii, chorób zakaźnych, ortopedii, leczenia osteoporozy oraz audiologii i foniatrii.

DziedzinaMediana 2025 (udział)DziedzinaMediana 2025 (udział)
diabetologia10,6%neurologia26,3%
hematologia14,5%gastroenterologia26,8%
kardiologia15,7%immunologia29,2%
alergologia16,1%leczenie chorób naczyń35,5%
nefrologia16,4%ortopedia i traumatologia38,3%
endokrynologia16,5%genetyka42,3%
reumatologia16,8%dermatologia i wenerologia46,8%

Źródło: komunikat NFZ z 2.02.2026 r. o publikacji mediany ogólnopolskiej udziału świadczeń pierwszorazowych (aktualizacja 21.07.2026 r.), zał. nr 11 – mediana za 2025 r., wybrane dziedziny, zaokrąglone do 0,1 pkt proc.

W praktyce przy medianie 15,7% w kardiologii poradnia, w której na 1 000 świadczeń w kwartale 140 to świadczenia pierwszorazowe, zabiegowe i pakiety onkologiczne (14%), jest poniżej progu. Jeśli rok wcześniej miała 12%, wzrost wynosi 2 punkty procentowe i przez kolejne trzy miesiące NFZ rozliczy wszystkie jej świadczenia kardiologiczne w 75% wartości. Przy 15% rok wcześniej – też, bo udział spadł.

Obniżka nie obejmuje m.in. osobnej puli na pacjentów pierwszorazowych, diagnostyki onkologicznej, grup zabiegowych Z i PZ, pacjentów poniżej 18 lat i świadczeń z rozpoznaniem nowotworu złośliwego (kody ICD-10 na literę C) – pełna lista 11 wyłączeń jest w § 12 ust. 33. Dane kwartalne dla Twojej poradni publikuje oddział wojewódzki NFZ na swojej stronie.

Jak rozliczyć nadwykonania u pacjentów pierwszorazowych?

NFZ rozlicza je po każdym kwartale, na Twój wniosek, w pełnej wysokości. Od 1 lipca 2026 r. zarządzenie nr 70/2026/DSOZ objęło tą zasadą osobną pulę na pacjentów pierwszorazowych we wszystkich dziedzinach – wcześniej tylko w endokrynologii, kardiologii, neurologii i ortopedii (§ 10 ust. 9). Kolejne wizyty dorosłych pacjentów ponad umowę rozliczasz od lipca dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

Osobną pulę, czyli wydzieloną w planie rzeczowo-finansowym kwotę tylko na świadczenia W40–W50 i pakiety PS, NFZ tworzy w umowie dla 43 dziedzin wymienionych w załączniku nr 2a, § 4 ust. 10. Szczegóły terminów i stawek za nadwykonania opisaliśmy w artykule Świadczenia ponad limit w AOS: co NFZ zapłaci i kiedy?.

Co sprawdzić w poradni przed końcem kwartału?

Zacznij od udziału pierwszorazowych – od niego zależy finansowanie za trzy kolejne miesiące.

  1. Policz dla każdej z 22 dziedzin udział świadczeń W40–W50, grup Z i pakietów onkologicznych w liczbie wszystkich świadczeń za bieżący kwartał. Porównaj go z medianą za 2025 r. i z tym samym kwartałem 2025 r.
  2. Sprawdź dane kwartalne swojej poradni na stronie oddziału wojewódzkiego NFZ i porównaj je z własnym wyliczeniem.
  3. Ustaw w rejestracji i w systemie gabinetowym sprawdzanie, czy pacjent był w danej dziedzinie w ostatnich 730 dniach, zanim lekarz wybierze grupę świadczenia.
  4. Sprawdź, czy każdy pacjent pierwszorazowy ma w raporcie poradę WP1 albo WP3 z datą. Jeśli raport wraca z błędem weryfikacji, kod błędu odczytasz według artykułu Kody błędów weryfikacji NFZ.
  5. Zestaw daty WP1 z datami decyzji diagnostycznych i wyłap przypadki, które przekraczają 42 dni. Przyspiesz w nich badania albo konsultacje.
  6. Sprawdź, czy lekarze przekazują informację dla lekarza kierującego według załącznika nr 6 – bez niej świadczenie pierwszorazowe nie spełnia warunków z zarządzenia, a przy kontroli NFZ dokumentacja medyczna musi to potwierdzić.
  7. Złóż wniosek o rozliczenie nadwykonań w puli na pacjentów pierwszorazowych po zakończeniu kwartału.

Raport statystyczny i kodowanie świadczeń sprawdzamy co miesiąc w ramach obsługi rozliczeń z NFZ.

Podsumowanie

Zarządzenie AOS nagradza szybką diagnozę nowego pacjenta, a karze poradnie, w których nowych pacjentów jest mało. Łatwo przeoczyć, że o obniżce decyduje kwartał zamknięty miesiąc wcześniej: wynik z III kwartału 2026 r. obniży przychód za listopad, grudzień i styczeń. Dlatego udział pierwszorazowych i daty WP1 warto liczyć co miesiąc, zanim kwartał się zamknie.

Masz w przychodni poradnie z dziedzin objętych obniżką 0,75? Umów bezpłatną konsultację – policzymy udział świadczeń pierwszorazowych w każdej poradni, porównamy go z medianą NFZ i sprawdzimy daty porad WP1 w raporcie, zanim zamkniesz kwartał.

Konsultantka Biznes Medical przy biurku rozmawia przez telefon
Wolisz zadzwonić?+48 727 141 216pon.–pt., 8:00–16:00

Kontakt

Umów bezpłatną konsultację

Zostaw kontakt – oddzwonimy, żeby ustalić szczegóły.

Formularz kontaktowy (#8) (#13)
Twoje dane i Twoje prawa

Administratorem Twoich danych jest Biznes Butik sp. z o.o. Spółka działa pod marką Biznes Medical. Dane niezbędne do realizacji zamówionej usługi przetwarzamy na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b RODO. Informacje handlowe związane z tą usługą przekazujemy za Twoją zgodą PKE opisaną przy przycisku. Dane wykorzystujemy także do korespondencji, obsługi Twoich praw, dokumentowania obowiązków i ochrony praw w sporze.

Możesz w każdej chwili bezpłatnie wycofać zgodę PKE i sprzeciwić się marketingowi bez podawania przyczyny. Napisz na rodo@biznesbutik.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem wcześniejszego kontaktu. Możesz wnieść sprzeciw wobec przetwarzania opartego na naszym prawnie uzasadnionym interesie ze względu na swoją szczególną sytuację.

Masz prawo dostępu do danych i ich sprostowania. Na zasadach określonych w RODO możesz żądać usunięcia danych, ograniczenia przetwarzania i przenoszenia danych. Możesz też złożyć skargę do Prezesa UODO. Zamówienie nie obejmuje innych działań marketingowych. Zgodę na nie możesz wyrazić osobno.

Szczegółowa klauzula informacyjna Polityka prywatności Regulamin serwisu

Klikając „Umów bezpłatną konsultację”, zamawiasz bezpłatną konsultację na zasadach Regulaminu serwisu. Informacje o naszych usługach możemy przekazać e-mailem oraz podczas zamówionej rozmowy konsultacyjnej. Podanie danych kontaktowych w tym celu i wysłanie formularza stanowi zgodę na otrzymanie od Biznes Butik sp. z o.o. działającej pod marką Biznes Medical informacji handlowych e-mailem i podczas zamówionej rozmowy konsultacyjnej wyłącznie w ramach tej usługi. Zgodę wyrażasz zgodnie z art. 398 ust. 1–2 w związku z art. 400 Prawa komunikacji elektronicznej. Możesz ją w każdej chwili wycofać. Zamówienie nie obejmuje innych działań marketingowych. Zgodę na nie możesz wyrazić osobno.

Najczęstsze pytania

AutorSzymon Łuczak

Skonsultuj swój projekt

Formularz kontaktowy
Twoje dane i Twoje prawa

Administratorem Twoich danych jest Biznes Butik sp. z o.o. Spółka działa pod marką Biznes Medical. Dane niezbędne do realizacji zamówionej usługi przetwarzamy na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b RODO. Informacje handlowe związane z tą usługą przekazujemy za Twoją zgodą PKE opisaną przy przycisku. Dane wykorzystujemy także do korespondencji, obsługi Twoich praw, dokumentowania obowiązków i ochrony praw w sporze.

Możesz w każdej chwili bezpłatnie wycofać zgodę PKE i sprzeciwić się marketingowi bez podawania przyczyny. Napisz na rodo@biznesbutik.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem wcześniejszego kontaktu. Możesz wnieść sprzeciw wobec przetwarzania opartego na naszym prawnie uzasadnionym interesie ze względu na swoją szczególną sytuację.

Masz prawo dostępu do danych i ich sprostowania. Na zasadach określonych w RODO możesz żądać usunięcia danych, ograniczenia przetwarzania i przenoszenia danych. Możesz też złożyć skargę do Prezesa UODO. Zamówienie nie obejmuje innych działań marketingowych. Zgodę na nie możesz wyrazić osobno.

Szczegółowa klauzula informacyjna Polityka prywatności Regulamin serwisu

Klikając „Umów bezpłatną konsultację”, zamawiasz bezpłatną konsultację na zasadach Regulaminu serwisu. Informacje o naszych usługach możemy przekazać e-mailem oraz podczas zamówionej rozmowy konsultacyjnej. Podanie danych kontaktowych w tym celu i wysłanie formularza stanowi zgodę na otrzymanie od Biznes Butik sp. z o.o. działającej pod marką Biznes Medical informacji handlowych e-mailem i podczas zamówionej rozmowy konsultacyjnej wyłącznie w ramach tej usługi. Zgodę wyrażasz zgodnie z art. 398 ust. 1–2 w związku z art. 400 Prawa komunikacji elektronicznej. Możesz ją w każdej chwili wycofać. Zamówienie nie obejmuje innych działań marketingowych. Zgodę na nie możesz wyrazić osobno.