Deklaracje POZ dla Ukraińców: za kogo NFZ rozlicza stawkę kapitacyjną od 5 marca 2026 r.?
Deklaracje POZ dla Ukraińców: od 5 marca 2026 r. NFZ rozlicza stawkę kapitacyjną tylko za ubezpieczonych. Dzieci z PESEL UKR to porady spoza listy po 100,93 zł.
W skrócie
- Czego dotyczy: pacjentów z Ukrainy w przychodni POZ – kogo NFZ rozlicza w stawce co miesiąc, a kogo tylko za wykazane wizyty.
- Na liście ze stawką kapitacyjną: Ukrainiec, który ma ubezpieczenie zdrowotne w NFZ. Deklaracja działa wtedy tak samo jak u polskiego pacjenta.
- Wizyty spoza listy: dzieci do 18 lat, kobiety w ciąży i połogu, ofiary tortur lub gwałtu oraz mieszkańcy ośrodków zbiorowego zakwaterowania – wszyscy z PESEL UKR. NFZ rozlicza poradę lekarza po 100,93 zł.
- Bez bezpłatnej wizyty: dorosły z PESEL UKR bez ubezpieczenia i spoza tych grup. Wyjątek to nagłe zagrożenie zdrowia.
- Od kiedy: od 5 marca 2026 r.
- Źródło:
- ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy…, Dz.U. 2026 poz. 203, art. 4 (nowy art. 112c ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony);
- komunikat Centrali NFZ z 5.03.2026 r. „Wygasła specustawa dla obywateli Ukrainy”;
- zarządzenie Prezesa NFZ nr 22/2025/DSOZ, tekst ujednolicony po zarządzeniu nr 103/2026/DSOZ, § 8, § 23 ust. 9, załącznik nr 1.
Pacjenta z Ukrainy NFZ rozlicza w stawce kapitacyjnej tylko wtedy, gdy ma on w Polsce ubezpieczenie zdrowotne – na przykład pracuje na umowę o pracę lub zlecenie, jest zarejestrowany jako bezrobotny albo prowadzi firmę. Tak jest od 5 marca 2026 r., kiedy ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających ze specustawy ukraińskiej (Dz.U. 2026 poz. 203) odebrała dotychczasowe uprawnienia do leczenia. Bez ubezpieczenia z bezpłatnej opieki korzystają cztery grupy osób z PESEL UKR, m.in. dzieci i kobiety w ciąży. Przychodnia przyjmuje je jak pacjentów spoza listy, a NFZ rozlicza każdą poradę lekarza po 100,93 zł. Poniżej wyjaśniamy, kogo wpisać na listę, jak sprawdzić uprawnienia i jak wykazać wizyty w sprawozdaniu.
Kto z pacjentów z Ukrainy może mieć deklarację rozliczaną w stawce kapitacyjnej?
Tylko ten, kto ma ubezpieczenie zdrowotne w NFZ. Obywatelstwo nie ma tu znaczenia: Ukrainiec zatrudniony na umowę o pracę albo zlecenie, zarejestrowany w urzędzie pracy albo prowadzący firmę jest ubezpieczony tak samo jak każdy inny pracownik czy przedsiębiorca. NFZ wymienia te tytuły w komunikacie „Pacjent z Ukrainy. Co się zmieniło od 5 marca 2026 r.?” i dodaje, że pełny dostęp do leczenia daje też dobrowolne ubezpieczenie w NFZ.
Takiego pacjenta NFZ rozlicza w stawce kapitacyjnej na zwykłych zasadach: od 1 lipca 2026 r. stawka lekarza POZ to 19,38 zł miesięcznie razy współczynnik wieku. Kwoty, współczynniki i terminy przekazywania listy opisaliśmy w artykule Stawka kapitacyjna w POZ: ile NFZ płaci za pacjenta w 2026 r.?.
Zarządzenie POZ wpisuje na listę rozliczaną w stawce kapitacyjnej osoby, które złożyły deklarację „zgodnie z posiadanymi uprawnieniami” (§ 8 ust. 1 pkt 1). Osoby z PESEL UKR bez ubezpieczenia wymienia osobno, wśród pacjentów, którym przychodnia udziela świadczeń poza listą (§ 8 ust. 5 pkt 6). Dlatego sam numer PESEL UKR nie mówi, czy pacjent liczy się do stawki. Decyduje ubezpieczenie w dniu sprawdzenia.
Kto z PESEL UKR ma prawo do POZ bez ubezpieczenia?
Cztery grupy z art. 112c ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, który dodała ustawa wygaszająca. Ustawa wprost przyznaje im świadczenia „na zasadach i w zakresie” takim jak osobom ubezpieczonym, z kilkoma wyłączeniami. NFZ w komunikacie z 5 marca 2026 r. dopowiada, że te osoby korzystają z POZ „na zasadach dotyczących osób spoza listy aktywnej” przychodni.
| Grupa (osoba z PESEL UKR) | Co pokazuje w rejestracji | Kod tytułu uprawnienia w sprawozdaniu |
|---|---|---|
| dziecko do 18. roku życia | dokument z PESEL UKR; eWUŚ pokazuje ochronę czasową | BD |
| kobieta w ciąży, w trakcie porodu lub w połogu | dokument potwierdzający ciążę lub połóg | BC |
| ofiara tortur lub gwałtu | zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców | BT |
| mieszkaniec ośrodka zbiorowego zakwaterowania | zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku | BZ |
| każda osoba z PESEL UKR w stanie nagłego zagrożenia zdrowia | dokument z PESEL UKR; świadczenia tylko w niezbędnym zakresie | BRM |
Źródło: ustawa z 23.01.2026 r., Dz.U. 2026 poz. 203, art. 4 – art. 112c ust. 1, 3 i 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony; kody tytułów – komunikat Centrali NFZ z 5.03.2026 r., stan na 7.11.2026.
Osobny kod (TX) dostają cudzoziemcy ranni w czasie wojny i przewiezieni do Polski na leczenie (art. 112c ust. 2). W POZ zdarzają się rzadko.
Jak NFZ rozlicza wizytę pacjenta z Ukrainy spoza listy?
Po 100,93 zł za poradę lekarza POZ i po 17,50 zł za wizytę pielęgniarki albo położnej POZ. Zarządzenie POZ każe rozliczać świadczenia dla osób z art. 112c według wybranych pozycji załącznika nr 1 (§ 23 ust. 9, § 28 ust. 7, § 32 ust. 5).
| Świadczenie | Pozycja w załączniku nr 1 | Kwota |
|---|---|---|
| porada lekarza POZ | lp. 1.3 | 100,93 zł |
| pierwsza porada lekarza z oceną stanu zaszczepienia i zdrowia, ze szczepieniem (rozliczana raz) | lp. 1.11 | 139,07 zł |
| porada lekarza w ramach indywidualnego kalendarza szczepień (IKSz) | lp. 1.12 | 61,80 zł |
| wizyta pielęgniarki POZ | lp. 2.3 | 17,50 zł |
| wizyta położnej POZ | lp. 3.7 | 17,50 zł |
Źródło: zarządzenie Prezesa NFZ nr 22/2025/DSOZ, tekst ujednolicony po zarządzeniu nr 103/2026/DSOZ, załącznik nr 1 oraz § 19 ust. 3 i § 23 ust. 9–10, stan na 7.11.2026.
W praktyce przychodnia nie ma za tych pacjentów finansowania z NFZ, dopóki ich nie przyjmie i nie wykaże wizyty. Dziecko w wieku 7–19 lat z listy NFZ rozlicza w stawce lekarza po 25,19 zł miesięcznie (19,38 zł × 1,3), także w miesiącu bez wizyty. Dziecko z PESEL UKR bez ubezpieczenia – po 100,93 zł za każdą poradę, ale tylko za tę, którą przychodnia wykaże w sprawozdaniu z kodem BD.
Pierwszą wizytę dziecka warto zaplanować jako poradę z oceną szczepień (lp. 1.11). Lekarz sprawdza dokumentację szczepień, ustala indywidualny kalendarz szczepień według wzoru z załącznika nr 9 i wykonuje pierwsze szczepienie (§ 19 ust. 3). Kolejne szczepienia z tego kalendarza rozlicza się jako lp. 1.12.
Jak sprawdzić uprawnienia pacjenta z PESEL UKR?
W eWUŚ, w dniu wizyty, a u dorosłych dodatkowo w dokumencie. NFZ od 2 marca 2026 r. zaleca eWUŚ jako podstawowy sposób sprawdzenia, czy pacjent ma PESEL ze statusem UKR. Przypomina też, że w sprawie statusu UKR pacjent nie może złożyć oświadczenia o prawie do świadczeń.
Kolejność jest taka:
- u dziecka eWUŚ pokazuje ochronę czasową, a to wystarczy; zamiast eWUŚ możesz sprawdzić dokument, w którym widać PESEL ze statusem UKR;
- u dorosłego eWUŚ pokaże tylko, że ma ochronę czasową z PESEL UKR – prawo do wizyty potwierdza dopiero dokument z tabeli wyżej (ciąża, zaświadczenie z ośrodka, zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców);
- jeśli eWUŚ pokazuje ubezpieczenie, pacjent jest ubezpieczony i może złożyć zwykłą deklarację.
Przy ofiarach tortur lub gwałtu, mieszkańcach ośrodków i kobietach w ciąży przychodnia musi zrobić kopię albo odpis dokumentu, który potwierdza prawo do leczenia. Za błędy w odpisie odpowiada przychodnia. Wprowadziło to rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 257), które dodało ust. 5a do § 23 ogólnych warunków umów. Przy ciąży i połogu prawo do leczenia można potwierdzić także dokumentacją medyczną.
Co ważne: z dniem 1 września 2026 r. część pacjentów straciła status UKR. Osoby, które dostały PESEL na podstawie oświadczenia i do 31 sierpnia 2026 r. nie potwierdziły tożsamości paszportem w urzędzie gminy, mają teraz status NUE (art. 25 ustawy wygaszającej). Bez statusu UKR nie ma art. 112c, więc wizyty takiego dziecka NFZ nie rozliczy. Rejestracja, która pamięta pacjenta „z Ukrainy” sprzed wakacji i nie sprawdza eWUŚ, wykaże świadczenie bez podstawy.
Co się dzieje z deklaracją Ukraińca, który stracił ubezpieczenie?
Deklaracja zostaje ważna, ale NFZ przestaje ją rozliczać. Zarządzenie POZ mówi, że deklaracja osoby, która straciła prawo do świadczeń, znów jest podstawą rozliczenia, gdy pacjent odzyska ubezpieczenie (§ 9 ust. 6 pkt 7). Pacjent nie musi więc składać nowej deklaracji, gdy znajdzie kolejną pracę.
W czasie przerwy pacjent bez ubezpieczenia ma bezpłatną wizytę tylko wtedy, gdy należy do jednej z czterech grup – na przykład jest w ciąży. Wtedy przychodnia rozlicza poradę spoza listy z kodem BC.
Druga sytuacja dotyczy pracownika, który dopiero zaczął pracę. Jeśli eWUŚ w dniu deklaracji nie pokazuje ubezpieczenia, a pacjent pokaże dokument ubezpieczenia (np. zgłoszenie do ubezpieczenia od pracodawcy), wpis na listę jest ważny przez sześć miesięcy od złożenia deklaracji (§ 9 ust. 6 pkt 6).
Czego pacjent z PESEL UKR bez ubezpieczenia nie dostanie z NFZ?
Ustawa wyłącza z bezpłatnego leczenia osób z art. 112c ust. 1:
- leczenie i rehabilitację uzdrowiskową;
- leczenie niepłodności;
- endoprotezoplastykę i usunięcie zaćmy;
- leki wydawane w programach polityki zdrowotnej Ministra Zdrowia.
NFZ dodaje, że te osoby nie należą do grupy objętej programami badań przesiewowych: profilaktyki raka piersi, raka szyjki macicy i raka jelita grubego. Gdy lekarz POZ widzi wskazania kliniczne, mammografię, cytologię albo kolonoskopię pacjentka dostanie w poradni specjalistycznej (AOS). W praktyce pacjentkę z objawami kierujesz do AOS, ale do programu profilaktycznego jej nie zapraszasz.
Co sprawdzić w przychodni?
Zacznij od listy aktywnej, potem przejdź do rejestracji i sprawozdań.
- Wyciągnij z systemu gabinetowego wszystkich pacjentów z PESEL UKR na liście i sprawdź ich w eWUŚ. Ubezpieczeni zostają na liście, pozostałych przyjmuj jako pacjentów spoza listy.
- Ustal w rejestracji zasadę: eWUŚ przy każdej wizycie pacjenta z PESEL UKR, bez oświadczeń o prawie do świadczeń.
- Przygotuj miejsce na kopie albo odpisy dokumentów (ciąża, ośrodek, zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców) i ustal, kto sprawdza dane w odpisie.
- Sprawdź w kilku sprawozdaniach od maja 2026 r., czy wizyty mają kod tytułu (BD, BC, BT, BZ) i dane dokumentu. NFZ podaje, że świadczenia od 5 marca 2026 r. można było wykazać od 1 maja 2026 r.
- Pierwszą wizytę dziecka bez ubezpieczenia rozlicz jako poradę z oceną szczepień (lp. 1.11) – tylko raz na pacjenta.
- Przy pacjentach, którzy stracili pracę, oznacz deklarację w systemie, żeby po powrocie ubezpieczenia sprawdzić, czy NFZ znowu ich liczy.
Listy aktywne i kody w sprawozdaniach sprawdzamy co miesiąc w ramach obsługi rozliczeń z NFZ.
Podsumowanie
O tym, czy pacjent z Ukrainy przynosi przychodni stawkę kapitacyjną, decyduje ubezpieczenie zdrowotne, którego nie widać w numerze PESEL UKR. Najłatwiej przeoczyć zmianę statusu z 1 września 2026 r. i wizyty wykazane bez kodu tytułu, bo przychodnia traci wtedy finansowanie z NFZ bez żadnego komunikatu. Dlatego warto teraz sprawdzić w eWUŚ wszystkich pacjentów z PESEL UKR na liście i przejrzeć sprawozdania od maja.
Masz na liście pacjentów z PESEL UKR? Umów bezpłatną konsultację – sprawdzimy, którzy z nich mają ubezpieczenie, i czy wizyty pozostałych są wykazane jako porady spoza listy z właściwym kodem uprawnienia.

Kontakt
Umów bezpłatną konsultację
Zostaw kontakt – oddzwonimy, żeby ustalić szczegóły.
Najczęstsze pytania
Tak, jeśli ma ubezpieczenie zdrowotne w NFZ, np. z umowy o pracę, umowy zlecenia, rejestracji jako bezrobotny albo z prowadzenia firmy. Takiego pacjenta NFZ rozlicza w stawce kapitacyjnej na zwykłych zasadach. Osoby z PESEL UKR bez ubezpieczenia, którym przysługuje leczenie (np. dzieci), NFZ każe przyjmować jako pacjentów spoza listy (komunikat Centrali NFZ z 5.03.2026 r.).
Nie, jeśli dziecko nie ma ubezpieczenia. Zarządzenie Prezesa NFZ nr 22/2025/DSOZ każe rozliczać świadczenia dla osób z art. 112c ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poradami (§ 23 ust. 9). NFZ rozlicza każdą poradę lekarza wykazaną z kodem BD po 100,93 zł, a pierwszą poradę z oceną szczepień – po 139,07 zł.
Po 100,93 zł za poradę lekarza POZ (załącznik nr 1 do zarządzenia NFZ nr 22/2025/DSOZ, lp. 1.3) i 17,50 zł za wizytę pielęgniarki lub położnej POZ (lp. 2.3 i 3.7). Dotyczy to dzieci, kobiet w ciąży i połogu, ofiar tortur lub gwałtu oraz mieszkańców ośrodków zbiorowego zakwaterowania z PESEL UKR. Wizyty dorosłego spoza tych grup NFZ nie rozliczy, chyba że jest on w stanie nagłego zagrożenia zdrowia.
Nie. NFZ przypomniał 2 marca 2026 r., że w sprawie statusu UKR nie ma możliwości złożenia oświadczenia o prawie do świadczeń. Status UKR sprawdzasz w eWUŚ, a u dorosłych dodatkowo dokument, który potwierdza przynależność do jednej z grup z art. 112c ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
Tak, ale tylko w niezbędnym zakresie. Art. 112c ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony daje każdej osobie z PESEL UKR prawo do świadczeń udzielanych niezwłocznie w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. W sprawozdaniu taką wizytę oznaczasz kodem BRM i nie podajesz danych dokumentu.




