Kontrakty NFZ: jakie są rodzaje umów, na jak długo i jak NFZ je zawiera?

Kontrakty NFZ to umowy o udzielanie świadczeń. POZ zawiera je bez konkursu i bezterminowo, inne rodzaje – po konkursie ofert, na czas oznaczony.

Szymon Łuczak
Opublikowano: 15.11.202610 min czytania
Lekarz wypełnia dokument przy biurku, obok leży stetoskop

W skrócie

  • Czym jest kontrakt NFZ: umową między placówką a NFZ. Bez niej NFZ nie rozliczy świadczeń, z wyjątkami opisanymi w ustawie.
  • Rodzaje: POZ, AOS, szpital, psychiatria, rehabilitacja, opieka długoterminowa, stomatologia, uzdrowiska, programy zdrowotne i inne – według rodzaju świadczeń.
  • Jak NFZ je zawiera: POZ i wyroby medyczne – z każdym, kto spełnia warunki; szpitale w sieci – na wniosek Prezesa NFZ; pozostałe – po konkursie ofert albo rokowaniach.
  • Na jak długo: POZ bezterminowo. Pozostałe na czas oznaczony; dłużej niż 5 lat tylko za zgodą Prezesa NFZ.
  • Źródło:
  • Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 15 ust. 2, art. 132, 136, 139, 156, 159 i 159a
  • Ogólne warunki umów – rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 września 2015 r., t.j. Dz.U. 2026 poz. 712, § 16 i § 32

Kontrakty NFZ to umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które placówka zawiera z oddziałem wojewódzkim NFZ. Tylko na ich podstawie NFZ rozlicza świadczenia udzielone pacjentom w Twojej placówce. Przychodnia POZ zawiera taką umowę bez konkursu i na czas nieoznaczony, a poradnia specjalistyczna, rehabilitacja czy stomatologia – po konkursie ofert albo rokowaniach, na czas oznaczony. Poniżej: rodzaje kontraktów, tryby ich zawierania, czas trwania, zawartość umowy i miejsca, w których sprawdzisz kontrakty w swoim województwie.

Czym jest kontrakt z NFZ?

To umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – tak nazywa ją ustawa o świadczeniach. „Kontrakt” to nazwa, której używają placówki, oddziały NFZ w komunikatach i media; w dokumentach NFZ szukaj „umowy o udzielanie świadczeń”.

Ustawa mówi wprost, że podstawą finansowania świadczeń przez NFZ jest umowa zawarta między świadczeniodawcą a NFZ (art. 132 ust. 1). W praktyce oznacza to, że gabinet z najlepszym sprzętem, ale bez umowy, przyjmuje pacjentów wyłącznie prywatnie. Wyjątki dotyczą m.in. stanów nagłych, opisanych w art. 19 ustawy.

Jedna placówka może mieć kilka kontraktów naraz, np. POZ i AOS. Każdy rodzaj świadczeń to osobna umowa z osobnym trybem zawarcia, okresem i kwotą.

Jakie są rodzaje kontraktów NFZ?

Tyle, ile rodzajów świadczeń gwarantowanych wymienia ustawa. Rodzaj umowy wynika z tego, czego pacjent ma prawo oczekiwać za darmo (art. 15 ust. 2), a w obrębie rodzaju umowa wskazuje konkretne zakresy, np. poradnię kardiologiczną w AOS.

Rodzaj umowy Przykładowe zakresy Tryb zawarcia
Podstawowa opieka zdrowotna (POZ) lekarz, pielęgniarka i położna POZ bez konkursu, z każdym, kto spełnia warunki Prezesa NFZ
Nocna i świąteczna opieka zdrowotna dyżury w nocy i w dni wolne konkurs ofert albo rokowania
Ambulatoryjna opieka specjalistyczna (AOS) poradnie specjalistyczne, badania diagnostyczne konkurs ofert albo rokowania
Leczenie szpitalne oddziały szpitalne sieć szpitali bez konkursu; poza siecią – konkurs ofert albo rokowania
Rehabilitacja lecznicza fizjoterapia ambulatoryjna, domowa, rehabilitacja dzienna konkurs ofert albo rokowania
Leczenie stomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne, ortodoncja konkurs ofert albo rokowania
Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień poradnie, oddziały dzienne konkurs ofert albo rokowania
Opieka długoterminowa, paliatywna i hospicyjna ZOL, hospicjum domowe konkurs ofert albo rokowania
Zaopatrzenie w wyroby medyczne wyroby na zlecenie bez konkursu, z każdym, kto spełnia warunki
Programy zdrowotne, lecznictwo uzdrowiskowe programy profilaktyczne, uzdrowiska konkurs ofert albo rokowania

Źródło: ustawa o świadczeniach, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 15 ust. 2 (rodzaje), art. 139 ust. 1, art. 159 ust. 1 i 2, art. 159a ust. 1 (tryb). Tabela nie wymienia wszystkich pozycji z art. 15 ust. 2, m.in. ratownictwa medycznego i programów lekowych.

Szczegóły każdego rodzaju – produkty, wymagania kadrowe, sposób rozliczania – ustala osobne zarządzenie Prezesa NFZ. W POZ to zarządzenie nr 22/2025/DSOZ, którego wymagania opisaliśmy w artykule Umowa z NFZ na lekarza POZ – jakie warunki trzeba spełnić?.

Jak NFZ zawiera kontrakty?

Na trzy sposoby, a który dotyczy Twojej placówki, zależy od rodzaju świadczeń.

  1. Bez konkursu, na wniosek placówki. Tak NFZ zawiera umowy w POZ (bez nocnej i świątecznej opieki) i w zaopatrzeniu w wyroby medyczne. NFZ zawiera umowę z każdym, kto spełnia warunki Prezesa NFZ, a NFZ nie wyznacza z góry jej kwoty (art. 159 ust. 1 i 2). Wniosek POZ składasz przez cały rok – przebieg opisaliśmy w artykule o umowie z NFZ dla nowej przychodni.
  2. Na wniosek Prezesa NFZ – w sieci szpitali, czyli systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia. Szpital z wykazu zawiera umowę na okres kwalifikacji do sieci, bez konkursu (art. 159a ust. 1).
  3. Po konkursie ofert albo rokowaniach – we wszystkich pozostałych rodzajach (art. 139 ust. 1). NFZ ogłasza postępowanie dla wskazanego obszaru, z maksymalną liczbą umów, które zawrze, a oferty porównuje według jakości, dostępności, ciągłości i ceny świadczeń oraz innych kryteriów z art. 148.

W praktyce poradnia, która chce kontraktu w AOS, nie złoży wniosku „kiedy jest gotowa”. Musi czekać, aż oddział NFZ ogłosi konkurs w jej zakresie i na jej obszarze. Przygotowanie oferty krok po kroku opisujemy w artykule Jak uzyskać kontrakt z NFZ.

Na jak długo NFZ podpisuje kontrakt?

Kontrakt POZ – na czas nieoznaczony. Każdy inny – na czas oznaczony.

Ustawa zakazuje umów bezterminowych poza POZ (art. 156 ust. 1 i art. 159 ust. 2a). Konkretny okres wpisuje NFZ w ogłoszeniu postępowania i w umowie.

Sytuacja Okres umowy Podstawa
POZ (bez nocnej i świątecznej opieki) na czas nieoznaczony art. 159 ust. 2a
Pozostałe rodzaje na czas oznaczony; ponad 5 lat – tylko za zgodą Prezesa NFZ art. 156 ust. 1
Stacjonarne i całodobowe świadczenia (np. szpital) ponad 10 lat – tylko za zgodą Prezesa NFZ art. 156 ust. 1
Sieć szpitali na okres kwalifikacji do sieci art. 159a ust. 1
Ryzyko braku świadczeń po końcu umowy przedłużenie najwyżej o 6 miesięcy art. 156 ust. 1a

Źródło: ustawa o świadczeniach, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 156 ust. 1 i 1a, art. 159 ust. 2a, art. 159a ust. 1.

Przedłużenie o 6 miesięcy to wyjątek na wypadek, gdy NFZ nie zdąży z nowym postępowaniem i pacjentom groziłby brak świadczeń. Nie zakładaj go w planach – po upływie okresu umowy Twoja poradnia startuje w nowym konkursie na równi z innymi oferentami.

Co jest zapisane w umowie z NFZ?

Ustawa wymienia osiem elementów obowiązkowych (art. 136 ust. 1). Dla placówki najważniejsze są cztery:

  • rodzaj i zakres świadczeń, czyli co dokładnie wolno Ci rozliczyć;
  • warunki udzielania świadczeń, m.in. personel, harmonogram i sprzęt;
  • kwota zobowiązania NFZ, rozpisana w planie rzeczowo-finansowym (PRF), czyli załączniku do umowy z liczbą jednostek i ich ceną;
  • wypowiedzenie – co najmniej 3 miesiące, chyba że strony ustalą inaczej. Tryby i skutki opisujemy w artykule o rozwiązaniu umowy z NFZ.

Resztę – zasady rozliczeń, kary umowne, kontrole – ustalają ogólne warunki umów, czyli rozporządzenie Ministra Zdrowia wspólne dla wszystkich kontraktów (Dz.U. 2026 poz. 712). Dlatego umowa z NFZ jest krótka, a o tym, co Ci wolno, decydują trzy dokumenty naraz: umowa z PRF, ogólne warunki i zarządzenie Prezesa NFZ dla Twojego rodzaju świadczeń.

Ważny szczegół: w kontrakcie zawartym na dłużej niż rok kwoty na kolejny rok trzeba ustalać co roku. NFZ przedstawia propozycję do 31 października, strony ustalają kwoty do 30 listopada, a jeśli się nie porozumieją, umowa rozwiązuje się z końcem lutego następnego roku (ogólne warunki umów, § 32). Wieloletni kontrakt nie gwarantuje więc kwoty na kolejne lata.

Jak NFZ rozlicza kontrakty?

Co miesiąc i najwyżej do kwoty z PRF. Ogólne warunki umów przewidują cztery sposoby: stawkę kapitacyjną (POZ, za pacjenta z deklaracją), cenę jednostki rozliczeniowej (punkt, porada, osobodzień), ryczałt i ryczałt systemu zabezpieczenia dla szpitali w sieci (§ 16 ust. 1).

W praktyce w AOS i rehabilitacji rozliczasz wykonane świadczenia, więc przychód zależy od tego, ile udzielisz ich w granicach planu. W POZ podstawą jest liczba pacjentów na liście, z dodatkami na opiekę koordynowaną i profilaktykę (art. 159 ust. 2b ustawy).

Terminy dokumentów, limity i korekty opisaliśmy w artykule Zasady rozliczania świadczeń NFZ.

Gdzie sprawdzić kontrakty NFZ w swoim województwie?

W trzech miejscach, w zależności od tego, czego szukasz.

Czego szukasz Gdzie Co tam znajdziesz
Kto już ma kontrakt w danym zakresie Informator o umowach NFZ wyszukiwarka umów według roku, oddziału, rodzaju świadczeń, miasta, nazwy lub NIP placówki i kodu produktu
Gdzie NFZ planuje nowe umowy plan zakupu świadczeń oddziału wojewódzkiego obszary, na których NFZ przeprowadzi postępowania, i maksymalna liczba umów w danym zakresie (art. 131b ust. 2)
Trwające konkursy ofert strona oddziału wojewódzkiego NFZ albo nasza baza naborów NFZ ogłoszenia postępowań z terminami składania ofert

Źródło: Informator o umowach NFZ (stan 8.11.2026); ustawa o świadczeniach, art. 131b i art. 139 ust. 2–3.

Informator pokazuje też, ile placówek ma umowę w Twojej okolicy. To dobry pierwszy test przed konkursem: jeśli w powiecie działa już kilka poradni z kontraktem, a plan zakupu nie przewiduje nowych umów, szanse na kolejny kontrakt są małe.

Co zrobić przed staraniem się o kontrakt NFZ?

Zacznij od ustalenia trybu, bo od niego zależy cała reszta.

  1. Ustal, w jakim rodzaju i zakresie chcesz udzielać świadczeń, i sprawdź w tabeli wyżej, czy to tryb bez konkursu, czy konkurs ofert.
  2. Wyszukaj w Informatorze o umowach placówki z kontraktem w tym zakresie w Twoim powiecie.
  3. Przeczytaj plan zakupu świadczeń swojego oddziału NFZ i sprawdź, czy na Twoim obszarze przewidziano nowe umowy.
  4. Pobierz zarządzenie Prezesa NFZ dla swojego rodzaju świadczeń i porównaj wymagania kadrowe i sprzętowe ze stanem placówki.
  5. Śledź ogłoszenia postępowań w swoim oddziale – od ogłoszenia do terminu złożenia oferty zostaje zwykle niewiele czasu na uzupełnienie braków.
  6. Jeśli masz już kontrakt na dłużej niż rok, wpisz do kalendarza 31 października i 30 listopada – terminy ustalania kwot na kolejny rok.

Podsumowanie

Najczęściej przeoczana różnica między kontraktami NFZ dotyczy czasu: POZ zawierasz bez konkursu i na czas nieoznaczony, a kontrakt w AOS, rehabilitacji czy stomatologii kończy się z datą w umowie i trzeba go wygrać ponownie. Dlatego plan rozwoju placówki warto zestawić z planem zakupu świadczeń NFZ, zanim zainwestujesz w nową poradnię.

Planujesz nowy zakres świadczeń z NFZ? Umów bezpłatną konsultację – sprawdzimy, w jakim trybie NFZ zawiera umowy w Twoim zakresie, czy plan zakupu Twojego oddziału przewiduje nowe umowy i których wymagań zarządzenia placówka jeszcze nie spełnia. Przygotowanie oferty konkursowej opisujemy na stronie Pozyskanie umowy z NFZ.

Konsultantka Biznes Medical przy biurku rozmawia przez telefon
Wolisz zadzwonić?+48 727 141 216pon.–pt., 8:00–16:00

Kontakt

Umów bezpłatną konsultację

Zostaw kontakt – oddzwonimy, żeby ustalić szczegóły.

Formularz kontaktowy (#8) (#13)
Twoje dane i Twoje prawa

Administratorem Twoich danych jest Biznes Butik sp. z o.o. Spółka działa pod marką Biznes Medical. Dane niezbędne do realizacji zamówionej usługi przetwarzamy na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b RODO. Informacje handlowe związane z tą usługą przekazujemy za Twoją zgodą PKE opisaną przy przycisku. Dane wykorzystujemy także do korespondencji, obsługi Twoich praw, dokumentowania obowiązków i ochrony praw w sporze.

Możesz w każdej chwili bezpłatnie wycofać zgodę PKE i sprzeciwić się marketingowi bez podawania przyczyny. Napisz na rodo@biznesbutik.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem wcześniejszego kontaktu. Możesz wnieść sprzeciw wobec przetwarzania opartego na naszym prawnie uzasadnionym interesie ze względu na swoją szczególną sytuację.

Masz prawo dostępu do danych i ich sprostowania. Na zasadach określonych w RODO możesz żądać usunięcia danych, ograniczenia przetwarzania i przenoszenia danych. Możesz też złożyć skargę do Prezesa UODO. Zamówienie nie obejmuje innych działań marketingowych. Zgodę na nie możesz wyrazić osobno.

Szczegółowa klauzula informacyjna Polityka prywatności Regulamin serwisu

Klikając „Umów bezpłatną konsultację”, zamawiasz bezpłatną konsultację na zasadach Regulaminu serwisu. Informacje o naszych usługach możemy przekazać e-mailem oraz podczas zamówionej rozmowy konsultacyjnej. Podanie danych kontaktowych w tym celu i wysłanie formularza stanowi zgodę na otrzymanie od Biznes Butik sp. z o.o. działającej pod marką Biznes Medical informacji handlowych e-mailem i podczas zamówionej rozmowy konsultacyjnej wyłącznie w ramach tej usługi. Zgodę wyrażasz zgodnie z art. 398 ust. 1–2 w związku z art. 400 Prawa komunikacji elektronicznej. Możesz ją w każdej chwili wycofać. Zamówienie nie obejmuje innych działań marketingowych. Zgodę na nie możesz wyrazić osobno.

Najczęstsze pytania

AutorSzymon Łuczak

Skonsultuj swój projekt

Formularz kontaktowy
Twoje dane i Twoje prawa

Administratorem Twoich danych jest Biznes Butik sp. z o.o. Spółka działa pod marką Biznes Medical. Dane niezbędne do realizacji zamówionej usługi przetwarzamy na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b RODO. Informacje handlowe związane z tą usługą przekazujemy za Twoją zgodą PKE opisaną przy przycisku. Dane wykorzystujemy także do korespondencji, obsługi Twoich praw, dokumentowania obowiązków i ochrony praw w sporze.

Możesz w każdej chwili bezpłatnie wycofać zgodę PKE i sprzeciwić się marketingowi bez podawania przyczyny. Napisz na rodo@biznesbutik.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem wcześniejszego kontaktu. Możesz wnieść sprzeciw wobec przetwarzania opartego na naszym prawnie uzasadnionym interesie ze względu na swoją szczególną sytuację.

Masz prawo dostępu do danych i ich sprostowania. Na zasadach określonych w RODO możesz żądać usunięcia danych, ograniczenia przetwarzania i przenoszenia danych. Możesz też złożyć skargę do Prezesa UODO. Zamówienie nie obejmuje innych działań marketingowych. Zgodę na nie możesz wyrazić osobno.

Szczegółowa klauzula informacyjna Polityka prywatności Regulamin serwisu

Klikając „Umów bezpłatną konsultację”, zamawiasz bezpłatną konsultację na zasadach Regulaminu serwisu. Informacje o naszych usługach możemy przekazać e-mailem oraz podczas zamówionej rozmowy konsultacyjnej. Podanie danych kontaktowych w tym celu i wysłanie formularza stanowi zgodę na otrzymanie od Biznes Butik sp. z o.o. działającej pod marką Biznes Medical informacji handlowych e-mailem i podczas zamówionej rozmowy konsultacyjnej wyłącznie w ramach tej usługi. Zgodę wyrażasz zgodnie z art. 398 ust. 1–2 w związku z art. 400 Prawa komunikacji elektronicznej. Możesz ją w każdej chwili wycofać. Zamówienie nie obejmuje innych działań marketingowych. Zgodę na nie możesz wyrazić osobno.