Kontrakty NFZ: jakie są rodzaje umów, na jak długo i jak NFZ je zawiera?
Kontrakty NFZ to umowy o udzielanie świadczeń. POZ zawiera je bez konkursu i bezterminowo, inne rodzaje – po konkursie ofert, na czas oznaczony.
W skrócie
- Czym jest kontrakt NFZ: umową między placówką a NFZ. Bez niej NFZ nie rozliczy świadczeń, z wyjątkami opisanymi w ustawie.
- Rodzaje: POZ, AOS, szpital, psychiatria, rehabilitacja, opieka długoterminowa, stomatologia, uzdrowiska, programy zdrowotne i inne – według rodzaju świadczeń.
- Jak NFZ je zawiera: POZ i wyroby medyczne – z każdym, kto spełnia warunki; szpitale w sieci – na wniosek Prezesa NFZ; pozostałe – po konkursie ofert albo rokowaniach.
- Na jak długo: POZ bezterminowo. Pozostałe na czas oznaczony; dłużej niż 5 lat tylko za zgodą Prezesa NFZ.
- Źródło:
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 15 ust. 2, art. 132, 136, 139, 156, 159 i 159a
- Ogólne warunki umów – rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 września 2015 r., t.j. Dz.U. 2026 poz. 712, § 16 i § 32
Kontrakty NFZ to umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które placówka zawiera z oddziałem wojewódzkim NFZ. Tylko na ich podstawie NFZ rozlicza świadczenia udzielone pacjentom w Twojej placówce. Przychodnia POZ zawiera taką umowę bez konkursu i na czas nieoznaczony, a poradnia specjalistyczna, rehabilitacja czy stomatologia – po konkursie ofert albo rokowaniach, na czas oznaczony. Poniżej: rodzaje kontraktów, tryby ich zawierania, czas trwania, zawartość umowy i miejsca, w których sprawdzisz kontrakty w swoim województwie.
Czym jest kontrakt z NFZ?
To umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – tak nazywa ją ustawa o świadczeniach. „Kontrakt” to nazwa, której używają placówki, oddziały NFZ w komunikatach i media; w dokumentach NFZ szukaj „umowy o udzielanie świadczeń”.
Ustawa mówi wprost, że podstawą finansowania świadczeń przez NFZ jest umowa zawarta między świadczeniodawcą a NFZ (art. 132 ust. 1). W praktyce oznacza to, że gabinet z najlepszym sprzętem, ale bez umowy, przyjmuje pacjentów wyłącznie prywatnie. Wyjątki dotyczą m.in. stanów nagłych, opisanych w art. 19 ustawy.
Jedna placówka może mieć kilka kontraktów naraz, np. POZ i AOS. Każdy rodzaj świadczeń to osobna umowa z osobnym trybem zawarcia, okresem i kwotą.
Jakie są rodzaje kontraktów NFZ?
Tyle, ile rodzajów świadczeń gwarantowanych wymienia ustawa. Rodzaj umowy wynika z tego, czego pacjent ma prawo oczekiwać za darmo (art. 15 ust. 2), a w obrębie rodzaju umowa wskazuje konkretne zakresy, np. poradnię kardiologiczną w AOS.
| Rodzaj umowy | Przykładowe zakresy | Tryb zawarcia |
|---|---|---|
| Podstawowa opieka zdrowotna (POZ) | lekarz, pielęgniarka i położna POZ | bez konkursu, z każdym, kto spełnia warunki Prezesa NFZ |
| Nocna i świąteczna opieka zdrowotna | dyżury w nocy i w dni wolne | konkurs ofert albo rokowania |
| Ambulatoryjna opieka specjalistyczna (AOS) | poradnie specjalistyczne, badania diagnostyczne | konkurs ofert albo rokowania |
| Leczenie szpitalne | oddziały szpitalne | sieć szpitali bez konkursu; poza siecią – konkurs ofert albo rokowania |
| Rehabilitacja lecznicza | fizjoterapia ambulatoryjna, domowa, rehabilitacja dzienna | konkurs ofert albo rokowania |
| Leczenie stomatologiczne | świadczenia ogólnostomatologiczne, ortodoncja | konkurs ofert albo rokowania |
| Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień | poradnie, oddziały dzienne | konkurs ofert albo rokowania |
| Opieka długoterminowa, paliatywna i hospicyjna | ZOL, hospicjum domowe | konkurs ofert albo rokowania |
| Zaopatrzenie w wyroby medyczne | wyroby na zlecenie | bez konkursu, z każdym, kto spełnia warunki |
| Programy zdrowotne, lecznictwo uzdrowiskowe | programy profilaktyczne, uzdrowiska | konkurs ofert albo rokowania |
Źródło: ustawa o świadczeniach, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 15 ust. 2 (rodzaje), art. 139 ust. 1, art. 159 ust. 1 i 2, art. 159a ust. 1 (tryb). Tabela nie wymienia wszystkich pozycji z art. 15 ust. 2, m.in. ratownictwa medycznego i programów lekowych.
Szczegóły każdego rodzaju – produkty, wymagania kadrowe, sposób rozliczania – ustala osobne zarządzenie Prezesa NFZ. W POZ to zarządzenie nr 22/2025/DSOZ, którego wymagania opisaliśmy w artykule Umowa z NFZ na lekarza POZ – jakie warunki trzeba spełnić?.
Jak NFZ zawiera kontrakty?
Na trzy sposoby, a który dotyczy Twojej placówki, zależy od rodzaju świadczeń.
- Bez konkursu, na wniosek placówki. Tak NFZ zawiera umowy w POZ (bez nocnej i świątecznej opieki) i w zaopatrzeniu w wyroby medyczne. NFZ zawiera umowę z każdym, kto spełnia warunki Prezesa NFZ, a NFZ nie wyznacza z góry jej kwoty (art. 159 ust. 1 i 2). Wniosek POZ składasz przez cały rok – przebieg opisaliśmy w artykule o umowie z NFZ dla nowej przychodni.
- Na wniosek Prezesa NFZ – w sieci szpitali, czyli systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia. Szpital z wykazu zawiera umowę na okres kwalifikacji do sieci, bez konkursu (art. 159a ust. 1).
- Po konkursie ofert albo rokowaniach – we wszystkich pozostałych rodzajach (art. 139 ust. 1). NFZ ogłasza postępowanie dla wskazanego obszaru, z maksymalną liczbą umów, które zawrze, a oferty porównuje według jakości, dostępności, ciągłości i ceny świadczeń oraz innych kryteriów z art. 148.
W praktyce poradnia, która chce kontraktu w AOS, nie złoży wniosku „kiedy jest gotowa”. Musi czekać, aż oddział NFZ ogłosi konkurs w jej zakresie i na jej obszarze. Przygotowanie oferty krok po kroku opisujemy w artykule Jak uzyskać kontrakt z NFZ.
Na jak długo NFZ podpisuje kontrakt?
Kontrakt POZ – na czas nieoznaczony. Każdy inny – na czas oznaczony.
Ustawa zakazuje umów bezterminowych poza POZ (art. 156 ust. 1 i art. 159 ust. 2a). Konkretny okres wpisuje NFZ w ogłoszeniu postępowania i w umowie.
| Sytuacja | Okres umowy | Podstawa |
|---|---|---|
| POZ (bez nocnej i świątecznej opieki) | na czas nieoznaczony | art. 159 ust. 2a |
| Pozostałe rodzaje | na czas oznaczony; ponad 5 lat – tylko za zgodą Prezesa NFZ | art. 156 ust. 1 |
| Stacjonarne i całodobowe świadczenia (np. szpital) | ponad 10 lat – tylko za zgodą Prezesa NFZ | art. 156 ust. 1 |
| Sieć szpitali | na okres kwalifikacji do sieci | art. 159a ust. 1 |
| Ryzyko braku świadczeń po końcu umowy | przedłużenie najwyżej o 6 miesięcy | art. 156 ust. 1a |
Źródło: ustawa o świadczeniach, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 156 ust. 1 i 1a, art. 159 ust. 2a, art. 159a ust. 1.
Przedłużenie o 6 miesięcy to wyjątek na wypadek, gdy NFZ nie zdąży z nowym postępowaniem i pacjentom groziłby brak świadczeń. Nie zakładaj go w planach – po upływie okresu umowy Twoja poradnia startuje w nowym konkursie na równi z innymi oferentami.
Co jest zapisane w umowie z NFZ?
Ustawa wymienia osiem elementów obowiązkowych (art. 136 ust. 1). Dla placówki najważniejsze są cztery:
- rodzaj i zakres świadczeń, czyli co dokładnie wolno Ci rozliczyć;
- warunki udzielania świadczeń, m.in. personel, harmonogram i sprzęt;
- kwota zobowiązania NFZ, rozpisana w planie rzeczowo-finansowym (PRF), czyli załączniku do umowy z liczbą jednostek i ich ceną;
- wypowiedzenie – co najmniej 3 miesiące, chyba że strony ustalą inaczej. Tryby i skutki opisujemy w artykule o rozwiązaniu umowy z NFZ.
Resztę – zasady rozliczeń, kary umowne, kontrole – ustalają ogólne warunki umów, czyli rozporządzenie Ministra Zdrowia wspólne dla wszystkich kontraktów (Dz.U. 2026 poz. 712). Dlatego umowa z NFZ jest krótka, a o tym, co Ci wolno, decydują trzy dokumenty naraz: umowa z PRF, ogólne warunki i zarządzenie Prezesa NFZ dla Twojego rodzaju świadczeń.
Ważny szczegół: w kontrakcie zawartym na dłużej niż rok kwoty na kolejny rok trzeba ustalać co roku. NFZ przedstawia propozycję do 31 października, strony ustalają kwoty do 30 listopada, a jeśli się nie porozumieją, umowa rozwiązuje się z końcem lutego następnego roku (ogólne warunki umów, § 32). Wieloletni kontrakt nie gwarantuje więc kwoty na kolejne lata.
Jak NFZ rozlicza kontrakty?
Co miesiąc i najwyżej do kwoty z PRF. Ogólne warunki umów przewidują cztery sposoby: stawkę kapitacyjną (POZ, za pacjenta z deklaracją), cenę jednostki rozliczeniowej (punkt, porada, osobodzień), ryczałt i ryczałt systemu zabezpieczenia dla szpitali w sieci (§ 16 ust. 1).
W praktyce w AOS i rehabilitacji rozliczasz wykonane świadczenia, więc przychód zależy od tego, ile udzielisz ich w granicach planu. W POZ podstawą jest liczba pacjentów na liście, z dodatkami na opiekę koordynowaną i profilaktykę (art. 159 ust. 2b ustawy).
Terminy dokumentów, limity i korekty opisaliśmy w artykule Zasady rozliczania świadczeń NFZ.
Gdzie sprawdzić kontrakty NFZ w swoim województwie?
W trzech miejscach, w zależności od tego, czego szukasz.
| Czego szukasz | Gdzie | Co tam znajdziesz |
|---|---|---|
| Kto już ma kontrakt w danym zakresie | Informator o umowach NFZ | wyszukiwarka umów według roku, oddziału, rodzaju świadczeń, miasta, nazwy lub NIP placówki i kodu produktu |
| Gdzie NFZ planuje nowe umowy | plan zakupu świadczeń oddziału wojewódzkiego | obszary, na których NFZ przeprowadzi postępowania, i maksymalna liczba umów w danym zakresie (art. 131b ust. 2) |
| Trwające konkursy ofert | strona oddziału wojewódzkiego NFZ albo nasza baza naborów NFZ | ogłoszenia postępowań z terminami składania ofert |
Źródło: Informator o umowach NFZ (stan 8.11.2026); ustawa o świadczeniach, art. 131b i art. 139 ust. 2–3.
Informator pokazuje też, ile placówek ma umowę w Twojej okolicy. To dobry pierwszy test przed konkursem: jeśli w powiecie działa już kilka poradni z kontraktem, a plan zakupu nie przewiduje nowych umów, szanse na kolejny kontrakt są małe.
Co zrobić przed staraniem się o kontrakt NFZ?
Zacznij od ustalenia trybu, bo od niego zależy cała reszta.
- Ustal, w jakim rodzaju i zakresie chcesz udzielać świadczeń, i sprawdź w tabeli wyżej, czy to tryb bez konkursu, czy konkurs ofert.
- Wyszukaj w Informatorze o umowach placówki z kontraktem w tym zakresie w Twoim powiecie.
- Przeczytaj plan zakupu świadczeń swojego oddziału NFZ i sprawdź, czy na Twoim obszarze przewidziano nowe umowy.
- Pobierz zarządzenie Prezesa NFZ dla swojego rodzaju świadczeń i porównaj wymagania kadrowe i sprzętowe ze stanem placówki.
- Śledź ogłoszenia postępowań w swoim oddziale – od ogłoszenia do terminu złożenia oferty zostaje zwykle niewiele czasu na uzupełnienie braków.
- Jeśli masz już kontrakt na dłużej niż rok, wpisz do kalendarza 31 października i 30 listopada – terminy ustalania kwot na kolejny rok.
Podsumowanie
Najczęściej przeoczana różnica między kontraktami NFZ dotyczy czasu: POZ zawierasz bez konkursu i na czas nieoznaczony, a kontrakt w AOS, rehabilitacji czy stomatologii kończy się z datą w umowie i trzeba go wygrać ponownie. Dlatego plan rozwoju placówki warto zestawić z planem zakupu świadczeń NFZ, zanim zainwestujesz w nową poradnię.
Planujesz nowy zakres świadczeń z NFZ? Umów bezpłatną konsultację – sprawdzimy, w jakim trybie NFZ zawiera umowy w Twoim zakresie, czy plan zakupu Twojego oddziału przewiduje nowe umowy i których wymagań zarządzenia placówka jeszcze nie spełnia. Przygotowanie oferty konkursowej opisujemy na stronie Pozyskanie umowy z NFZ.

Kontakt
Umów bezpłatną konsultację
Zostaw kontakt – oddzwonimy, żeby ustalić szczegóły.
Najczęstsze pytania
Nie. Ustawa o świadczeniach wyłącza POZ z konkursów ofert i rokowań, z wyjątkiem nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (art. 159 ust. 1). NFZ zawiera umowę z każdym, kto spełnia warunki określone przez Prezesa NFZ, a wniosek składasz przez cały rok przez Portal NFZ. Umowa POZ obowiązuje na czas nieoznaczony.
Na czas oznaczony, wpisany w ogłoszeniu postępowania i w umowie. Ustawa o świadczeniach wymaga zgody Prezesa NFZ na umowę dłuższą niż 5 lat, a w świadczeniach stacjonarnych i całodobowych – dłuższą niż 10 lat (art. 156 ust. 1). Po końcu umowy placówka startuje w nowym konkursie ofert.
W Informatorze o umowach NFZ (aplikacje.nfz.gov.pl/umowy). Wyszukasz tam umowy według roku, oddziału wojewódzkiego, rodzaju świadczeń, miasta, nazwy albo NIP placówki i kodu produktu. Plany nowych umów znajdziesz w planie zakupu świadczeń oddziału wojewódzkiego NFZ.
Tak. Każdy rodzaj świadczeń, np. POZ, AOS i rehabilitacja, to osobna umowa o udzielanie świadczeń z osobnym trybem zawarcia, okresem i kwotą zobowiązania. Wspólne dla wszystkich są ogólne warunki umów z rozporządzenia Ministra Zdrowia (Dz.U. 2026 poz. 712).
Nie. W umowie zawartej na dłużej niż rok NFZ przedstawia propozycję kwot na kolejny rok do 31 października, a strony ustalają je do 30 listopada (§ 32 ogólnych warunków umów). Jeśli się nie porozumieją, umowa rozwiązuje się z końcem lutego następnego roku.




