Skąd biorą się wymagania NFZ dla placówki?
Z trzech poziomów przepisów. Pierwszy to ogólne warunki umów (OWU) – rozporządzenie Ministra Zdrowia wspólne dla każdej umowy z NFZ. Drugi to zarządzenie Prezesa NFZ dla Twojego rodzaju świadczeń, np. nr 22/2025/DSOZ dla POZ. Trzeci to ustawy i rozporządzenia, które obowiązują każdą placówkę, także bez umowy z NFZ.
| Poziom | Co określa | Przykład |
|---|---|---|
| Ogólne warunki umów (OWU) | zasady wspólne dla wszystkich umów z NFZ, kary umowne | obowiązek podłączenia do P1 (§ 10a), kara 1000 zł za jego brak (§ 30 ust. 1 pkt 4 lit. b); sprzęt z aktualnymi przeglądami (§ 7 ust. 1) |
| Zarządzenie Prezesa NFZ dla rodzaju świadczeń | personel, godziny pracy, sprzęt i sposób rozliczania w danym zakresie | w POZ zalecane do 2500 pacjentów na lekarza i na pielęgniarkę (§ 21 ust. 1 i § 26 ust. 1 zarządzenia nr 22/2025/DSOZ) |
| Ustawy i rozporządzenia dla wszystkich placówek | jakość, wynagrodzenia, dokumentacja, pomieszczenia, zawody medyczne | wewnętrzny system zarządzania jakością (ustawa o jakości, art. 18) |
Źródło: OWU, t.j. Dz.U. 2026 poz. 712, § 7, § 10a, § 30; zarządzenie Prezesa NFZ nr 22/2025/DSOZ z 31.03.2025 r. (tekst ujednolicony po zarządzeniu nr 103/2026/DSOZ); ustawa z 16.06.2023, Dz.U. 2023 poz. 1692, art. 18.
W praktyce oznacza to, że przychodnia z umową na POZ i poradnię specjalistyczną spełnia dwa zestawy warunków z dwóch zarządzeń. Co jest wymagane od lekarza POZ, opisujemy w artykule o warunkach umowy z NFZ na lekarza POZ. Czy placówka spełnia warunki umowy, NFZ sprawdza na kontroli NFZ.
Czy ustawa o jakości dotyczy przychodni POZ i AOS?
Tak. Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta nakłada obowiązek wewnętrznego systemu zarządzania jakością i bezpieczeństwem na każdą placówkę, która udziela świadczeń na podstawie umowy z NFZ (art. 18). Termin minął 30 czerwca 2024 r. (art. 61).
System to spisane zasady i procedury, które mają zapobiegać zdarzeniom niepożądanym, oraz ich monitorowanie i analiza przyczyn. Odpowiada za niego kierownik placówki (art. 19). Do systemu należy też ankieta satysfakcji pacjentów według wzoru Ministra Zdrowia (art. 20).
Ustawa nie przewiduje kary za brak systemu. Autoryzacja z tej ustawy dotyczy tylko szpitali, a akredytacja jest dobrowolna.
Ile musisz płacić personelowi medycznemu w 2026 r.?
Co najmniej tyle, ile wynika z ustawy o najniższym wynagrodzeniu w podmiotach leczniczych. Minimalna pensja zasadnicza to współczynnik pracy z załącznika do ustawy pomnożony przez przeciętne wynagrodzenie z poprzedniego roku (art. 3 ust. 1). Od 1 lipca 2026 r. tą kwotą jest 8903,56 zł – przeciętne wynagrodzenie w 2025 r. według komunikatu Prezesa GUS.
Przykład: lekarz ze specjalizacją ma współczynnik 1,45, więc od 1 lipca 2026 r. jego minimalna pensja zasadnicza na pełnym etacie wynosi 12 910,16 zł brutto.
Ustawa dotyczy pracowników zatrudnionych na umowę o pracę: osób wykonujących zawód medyczny i pracowników niemedycznych działalności podstawowej (art. 2). Lekarz na kontrakcie nie jest nią objęty. Podwyżka przypada co roku 1 lipca. Placówka ustala ją w porozumieniu zawieranym do 31 maja, a bez porozumienia kierownik wydaje zarządzenie do 15 czerwca (art. 3a).
Jak prowadzić dokumentację medyczną w placówce z umową NFZ?
Elektronicznie. Ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia nakazuje placówkom prowadzić elektroniczną dokumentację medyczną (art. 11 ust. 1), a od 1 lipca 2021 r. dane o każdym zdarzeniu medycznym trafiają do systemu P1 (art. 56 ust. 2a). Dane o poradzie przekazujesz do P1 najpóźniej w 2 dni (rozporządzenie MZ w sprawie danych zdarzenia medycznego, t.j. Dz.U. 2025 poz. 866). Papier jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy przepis tak stanowi albo warunki techniczne nie pozwalają na postać elektroniczną – i nie wolno prowadzić tej samej dokumentacji w obu postaciach naraz (§ 1 rozporządzenia MZ o dokumentacji medycznej).
Dokumentację przechowujesz 20 lat od końca roku, w którym zrobiono ostatni wpis. Dla dzieci do 2. roku życia jest to 22 lata, dla zdjęć RTG przechowywanych poza dokumentacją pacjenta – 10 lat, a dla skierowań – 5 lat (art. 29 ustawy o prawach pacjenta).
Na kontroli NFZ porównuje wykazane świadczenia z wpisami w dokumentacji. Świadczenie, którego nie potwierdza wpis w dokumentacji, NFZ może zakwestionować w protokole kontroli. Przed kontrolą możesz sprawdzić to sam – tak przebiega audyt dokumentacji medycznej.
Rozwinięcie tematu · 4.3Prowadzenie dokumentacji medycznej →Jakie pomieszczenia i sprzęt musi mieć placówka?
Takie, jakie wymaga rozporządzenie MZ o pomieszczeniach i urządzeniach podmiotu wykonującego działalność leczniczą, a przy umowie z NFZ – dodatkowo zarządzenie i rozporządzenie dla Twojego rodzaju świadczeń. Wymagania wspólne dla każdej placówki to m.in.:
- umywalka z ciepłą i zimną wodą w pomieszczeniu do badań lub zabiegów (§ 37 ust. 1 pkt 1);
- podłogi z materiałów, które można myć i dezynfekować (§ 30 ust. 1);
- gabinet diagnostyczno-zabiegowy, jeśli w ambulatorium wykonujesz zabiegi (załącznik nr 2 ust. 2);
- sterylizatornia tylko wtedy, gdy sterylizację prowadzisz na miejscu (załącznik nr 2 ust. 7).
W POZ gabinet zabiegowy musi być dostępny od poniedziałku do piątku, a punkt szczepień co najmniej raz w tygodniu także po godzinie 15:00. Obowiązkowy jest aparat EKG (rozporządzenie MZ w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu POZ, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1427, załącznik nr 1). Każdy sprzęt wpisany do umowy z NFZ musi mieć dokumenty dopuszczenia do użytku i aktualne przeglądy (OWU § 7 ust. 1).
Rozwinięcie tematu · 4.4Gabinet zabiegowy – wymagania NFZ →Czy przychodnia musi zatrudniać technika sterylizacji?
Nie. Żaden przepis nie każe przychodni zatrudniać technika sterylizacji medycznej, a rozporządzenie POZ nie wymienia sterylizacji wśród wymagań.
Jeśli jednak zatrudniasz osobę do sterylizacji, sprawdź jej wpis do Centralnego Rejestru Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego. Technik sterylizacji medycznej jest zawodem medycznym na podstawie ustawy z 17.08.2023 o niektórych zawodach medycznych (Dz.U. 2023 poz. 1972). Od 26 marca 2025 r. bez wpisu do rejestru nie wolno wykonywać tego zawodu (komunikat Ministra Zdrowia z 23.09.2024 r.). Technik zatrudniony na umowę o pracę jest też objęty ustawą o najniższym wynagrodzeniu.
Jakie kwalifikacje musi mieć personel POZ?
Kwalifikacje lekarza i pielęgniarki POZ określa ustawa o podstawowej opiece zdrowotnej. Pielęgniarka POZ ma tytuł specjalisty albo kurs kwalifikacyjny z pielęgniarstwa rodzinnego, odbywa taką specjalizację lub kurs albo ma tytuł magistra pielęgniarstwa (art. 7 ust. 1). Pielęgniarka z inną specjalizacją, np. pediatryczną albo środowiskową, może być pielęgniarką POZ tylko wtedy, gdy udzielała świadczeń POZ przed 31 grudnia 2024 r. (art. 7 ust. 2).
Od 1 stycznia 2027 r. pediatra, internista i lekarz z I stopniem specjalizacji z medycyny ogólnej, który przyjmuje deklaracje POZ, musi mieć ukończony kurs z medycyny rodzinnej (art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 2). Kursu nie potrzebuje lekarz, który pracował jako lekarz POZ co najmniej 10 lat (art. 6 ust. 2a). Koszt kursu może ponieść placówka, a ustawa wprost dopuszcza finansowanie ze środków UE (art. 6 ust. 5).
Zarządzenie NFZ zaleca, żeby jeden lekarz i jedna pielęgniarka POZ opiekowali się najwyżej 2500 pacjentami. Każde z nich może mieć listę aktywną tylko u jednej placówki z umową POZ (§ 21 i § 26 zarządzenia nr 22/2025/DSOZ).
Rozwinięcie tematu · 4.8Pielęgniarka POZ – wymagania →Jakie zmiany przepisów czekają placówki z umową NFZ w 2026 i 2027 r.?
Najwięcej zmian dotyczy POZ i poradni specjalistycznych: centralna e-rejestracja, kurs z medycyny rodzinnej i wskaźniki jakości. Poniżej daty, które warto wpisać do kalendarza placówki.
| Data | Zmiana | Kogo dotyczy | Podstawa |
|---|---|---|---|
| 1.07.2026 | nowa kwota bazowa najniższych wynagrodzeń: 8903,56 zł | wszystkie placówki zatrudniające personel na umowę o pracę | ustawa z 8.06.2017, art. 3a; M.P. 2026 poz. 192 |
| 1.07.2026 | NFZ rozlicza tylko wizyty umówione przez centralną e-rejestrację | kardiologia, profilaktyka raka piersi i raka szyjki macicy | rozporządzenie MZ, Dz.U. 2025 poz. 1871 ze zm. |
| 1.01.2027 | kurs z medycyny rodzinnej dla pediatrów i internistów w POZ | POZ | ustawa o POZ, art. 6 |
| 1.02.2027 | tylko wizyty z centralnej e-rejestracji w kolejnych ośmiu zakresach; do 1.12.2027 dochodzi 31 następnych | AOS i inne zakresy z harmonogramu | ustawa o świadczeniach, art. 23i i 154a; Dz.U. 2025 poz. 1871, zm. poz. 1143 |
| maj 2027 | obniżka stawki kapitacyjnej lekarza POZ o 5–10% za wyniki wskaźników jakości z 2026 r. | POZ | zarządzenie Prezesa NFZ nr 103/2026/DSOZ |
| 1.07.2027 | kolejna podwyżka najniższych wynagrodzeń (kwota bazowa = przeciętne wynagrodzenie z 2026 r.) | wszystkie placówki | ustawa z 8.06.2017, art. 3a |
Źródło: komunikat NFZ „Centralna e-rejestracja (CeR) 2026” z 12.06.2026 r. (aktualizacja 1.07.2026); komunikat Prezesa GUS z 9.02.2026 r., M.P. 2026 poz. 192; ustawa o POZ, t.j. Dz.U. 2025 poz. 515, art. 6; zarządzenie Prezesa NFZ nr 103/2026/DSOZ z 23.09.2026 r.
Szczegóły e-rejestracji w AOS opisujemy w artykule o świadczeniach ponad limit w AOS, a obniżki za wskaźniki – w omówieniu zarządzenia NFZ nr 103/2026/DSOZ.
Co zrobić już teraz?
Sprawdź placówkę w tej kolejności:
- Wypisz zakresy swojej umowy z NFZ i zarządzenia, które je regulują. Dla każdego zakresu sprawdź, czy personel, godziny i sprzęt w portalu NFZ zgadzają się ze stanem faktycznym.
- Sprawdź, czy lekarze POZ bez specjalizacji z medycyny rodzinnej mają kurs albo 10 lat pracy w POZ. Kto nie ma żadnego z nich, musi zdążyć przed 1 stycznia 2027 r.
- Porównaj pensje zasadnicze pracowników na umowę o pracę z kwotami od 1 lipca 2026 r.
- Znajdź dokument opisujący Twój wewnętrzny system zarządzania jakością. Jeśli go nie ma, termin minął 30 czerwca 2024 r.
- Sprawdź daty przeglądów sprzętu wpisanego do umowy i podłączenie systemu medycznego do P1.
- Jeśli masz umowę na AOS, sprawdź, czy Twoje zakresy wchodzą do centralnej e-rejestracji w 2027 r., i przygotuj harmonogramy.
Podsumowanie
Większość wymagań NFZ sprawdza się raz – przy podpisaniu umowy. Kłopot zaczyna się, gdy po zmianie przepisu, odejściu lekarza albo wymianie sprzętu dane w portalu NFZ przestają zgadzać się z tym, co jest w placówce. Dlatego każdą zmianę personelu i sprzętu zgłaszaj w portalu NFZ od razu, a przed 1 stycznia 2027 r. sprawdź kwalifikacje lekarzy POZ.
Nie wiesz, które zmiany z 2027 r. dotyczą Twojej umowy z NFZ? Umów bezpłatną konsultację – sprawdzimy zakresy Twojej umowy, terminy centralnej e-rejestracji i dane w portalu NFZ. W obsłudze rozliczeń z NFZ w abonamencie na bieżąco śledzimy zarządzenia NFZ i aktualizujemy w portalu personel, harmonogramy i sprzęt.

