Audyt dokumentacji medycznej w przychodni z NFZ: co sprawdzić i jak go przeprowadzić?
Brak wpisu w dokumentacji przy kontroli NFZ oznacza zwrot pieniędzy w 14 dni i kary do 4% kwoty za okres rozliczeniowy. Co sprawdzić i jak zrobić audyt w 8 krokach.
W skrócie
- Co to jest: przegląd dokumentacji, który robisz sam albo z firmą z zewnątrz, zanim zajrzy do niej kontroler NFZ.
- Dla kogo: przychodnie i poradnie z umową NFZ.
- Co sprawdzasz: czy wpisy są kompletne i czy każde świadczenie, które NFZ rozliczył, ma potwierdzenie w dokumentacji.
- Ile kosztuje błąd: zwrot zakwestionowanych kwot w 14 dni i kary do 1% za naruszenie, razem do 4% kwoty za okres rozliczeniowy.
- Czy to obowiązek: przepisy nie używają słowa „audyt”, ale ustawa o jakości wymaga od każdej przychodni z umową NFZ okresowej oceny jakości świadczeń.
- Źródło:
- rozporządzenie MZ w sprawie dokumentacji medycznej, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1391;
- ogólne warunki umów (OWU), t.j. Dz.U. 2026 poz. 712, § 28–30;
- ustawa o świadczeniach, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 61a i 61j;
- ustawa o jakości w opiece zdrowotnej, Dz.U. 2023 poz. 1692, art. 18.
Audyt dokumentacji medycznej w przychodni z umową NFZ to sprawdzenie, czy każde świadczenie wykazane do NFZ ma w dokumentacji wpis, jakiego wymaga rozporządzenie Ministra Zdrowia: z datą, rozpoznaniem według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, opisem porady i oznaczeniem osoby, która jej udzieliła. Tę samą dokumentację bada kontroler NFZ. Jeśli zakwestionuje świadczenie, przychodnia oddaje pieniądze w 14 dni od wezwania, a NFZ może dołożyć kary umowne do 1% za naruszenie, łącznie do 4% kwoty za okres rozliczeniowy. Rozpisujemy niżej, co sprawdzić w historii zdrowia i choroby, czym audyt różni się od kontroli NFZ i jak przeprowadzić go w 8 krokach.
Co sprawdza audyt dokumentacji medycznej?
Dwie rzeczy: czy dokumentacja spełnia wymogi rozporządzenia o dokumentacji medycznej i czy potwierdza to, co przychodnia wykazała do NFZ. Pierwsza część dotyczy formy, druga – pieniędzy.
Przy formie sprawdzasz zapisy, które rozporządzenie wymienia wprost. Przy rozliczeniu bierzesz świadczenia z raportu do NFZ i szukasz dla każdego wpisu w historii zdrowia i choroby, czyli w podstawowej dokumentacji pacjenta przychodni (§ 36 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).
| Co sprawdzasz | Czego wymaga przepis | Gdzie to jest |
|---|---|---|
| Postać dokumentacji | dokumentacja elektroniczna; papier tylko wyjątkowo; ten sam dokument nie może istnieć w obu postaciach | § 1 ust. 1–3 |
| Termin wpisu | wpis niezwłocznie po udzieleniu świadczenia | § 4 ust. 1 |
| Podpis | podpis kwalifikowany, zaufany, osobisty albo potwierdzenie przez system ZUS; przy dokumentacji wewnętrznej także mechanizmy systemu | § 4 ust. 3–4 |
| Poprawki na papierze | błędny wpis skreślasz, z adnotacją o przyczynie, datą i oznaczeniem osoby; nie usuwasz | § 4 ust. 6 |
| Rozpoznanie | nazwa i numer według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób | § 7 ust. 1 |
| Skierowanie | rodzaj badania według Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych i numer umowy z NFZ | § 9 ust. 2 pkt 3 i 9 |
| Przechowywanie | 20 lat od końca roku ostatniego wpisu; skierowania 5 lat | art. 29 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta |
Źródło: rozporządzenie MZ z 6.04.2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1391; ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, t.j. Dz.U. 2024 poz. 581.
Numer umowy z NFZ na skierowaniu to nowość: przepis obowiązuje od 1 stycznia 2026 r., a stare zasady można było stosować do 30 czerwca 2026 r. Skierowanie wystawione od lipca w ramach umowy z NFZ bez numeru tej umowy jest więc niezgodne z rozporządzeniem.
Co musi mieć wpis o poradzie?
Rozporządzenie wymienia jedenaście elementów wpisu o poradzie w gabinecie albo wizycie domowej (§ 38 ust. 4). Ten wykaz jest Twoją listą kontrolną przy każdej poradzie z próbki.
Wpis o poradzie zawiera:
- datę porady albo wizyty domowej;
- dane z wywiadu i badania;
- rozpoznanie;
- informację o zleconych badaniach i konsultacjach;
- zalecone zabiegi i leki z dawkowaniem oraz numery e-recept;
- wyniki badań z opisem;
- wyniki konsultacji;
- opis innych świadczeń;
- adnotację o zleconym transporcie sanitarnym;
- adnotację o zwolnieniu lekarskim i jego okresie;
- oznaczenie osoby udzielającej porady: imię i nazwisko, tytuł zawodowy, numer prawa wykonywania zawodu i podpis (§ 10 pkt 3).
Przy świadczeniach pielęgniarki i położnej w domu pacjenta rozporządzenie wymaga m.in. daty rozpoczęcia i zakończenia opieki oraz planu opieki (§ 38 ust. 5). Jak prowadzić dokumentację na co dzień – w jakiej postaci, jak długo ją przechowywać i komu udostępniać – opisujemy w tekście o prowadzeniu dokumentacji medycznej.
Ważny szczegół: system medyczny zapisuje, kto i kiedy dodał albo zmienił wpis (§ 1 ust. 6 pkt 3 i 4). Wpis dopisany tydzień przed kontrolą ma datę z tego tygodnia. Dlatego braki lepiej znaleźć w audycie, gdy jest jeszcze czas zmienić sposób pracy personelu.
Ile kosztuje brak w dokumentacji przy kontroli NFZ?
Zwrot kwoty, którą NFZ wypłacił za zakwestionowane świadczenia, plus kary umowne. OWU przewidują dwie kary, które dotyczą dokumentacji.
| Co stwierdzi kontroler | Skutek | Podstawa w OWU |
|---|---|---|
| NFZ rozliczył świadczenie i wypłacił należność na podstawie danych niezgodnych ze stanem faktycznym | zwrot w 14 dni od wezwania, korekta dokumentów rozliczeniowych i kara do 1% za każde naruszenie | § 28 ust. 1–2, § 30 ust. 1 pkt 2 lit. c |
| dokumentacja medyczna prowadzona niezgodnie z przepisami | kara do 1% za każdy rodzaj naruszenia | § 30 ust. 1 pkt 3 lit. d |
| kilka naruszeń w tym samym okresie | kary się sumują, ale razem najwyżej 4% | § 30 ust. 3 |
| to samo naruszenie powtórzone w czasie umowy | kara wyższa niż poprzednio | § 29 ust. 3 |
Źródło: ogólne warunki umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – rozporządzenie MZ z 8.09.2015 r., t.j. Dz.U. 2026 poz. 712, § 28–30.
Procent liczy się od kwoty zobowiązania z umowy za okres rozliczeniowy, którego dotyczy naruszenie (§ 30 ust. 2). W umowie POZ górny limit kary odnosi się do kwoty, którą NFZ faktycznie wypłacił przychodni za ten okres (§ 30 ust. 4).
Przykład: NFZ wypłacił przychodni za okres rozliczeniowy 120 tys. zł. Kontroler stwierdza, że wpisy nie mają podpisu lekarza, a część porad w opiece koordynowanej nie ma opisu w historii zdrowia i choroby. Za każde naruszenie kara może sięgnąć 1 200 zł, a wszystkie kary za ten okres razem nie przekroczą 4 800 zł. Do tego przychodnia oddaje kwoty, które NFZ wypłacił za zakwestionowane porady.
Czy przychodnia musi robić audyt dokumentacji?
Słowa „audyt” przepisy nie używają. Dwa akty wymagają jednak okresowego sprawdzania, a audyt dokumentacji pozwala wykonać je w praktyce.
Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta wymaga od każdej placówki z umową NFZ wewnętrznego systemu jakości (art. 18 ust. 1). Placówka miała go stworzyć do 30 czerwca 2024 r. (art. 61). W ramach tego systemu przychodnia „okresowo monitoruje i ocenia jakość i bezpieczeństwo” świadczeń (art. 18 ust. 3 pkt 4), a odpowiada za to kierownik placówki (art. 19 ust. 1).
Rozporządzenie o dokumentacji medycznej wymaga z kolei okresowej oceny, czy zabezpieczenia dokumentacji działają (§ 1 ust. 5 pkt 5). Przegląd wpisów i uprawnień w systemie możesz więc opisać jako część obu tych obowiązków.
Czym audyt różni się od kontroli NFZ?
Audyt robisz sam i wtedy, kiedy chcesz. Kontrolę planuje NFZ po analizie, gdzie nieprawidłowości są najbardziej prawdopodobne (art. 61a ust. 4 ustawy o świadczeniach), a jej wynik może kosztować.
| Audyt dokumentacji | Kontrola NFZ | |
|---|---|---|
| Kto decyduje | kierownik przychodni | Prezes NFZ albo oddział wojewódzki |
| Kto ocenia dokumentację | osoba wskazana przez przychodnię albo firma z zewnątrz | kontroler z wykształceniem medycznym albo wykonujący zawód medyczny; przy ocenie leczenia – z odpowiednią specjalizacją |
| Do czego ma dostęp | do tego, co udostępni przychodnia | do dokumentacji medycznej i finansowo-księgowej, może zabrać dokumenty i żądać wyjaśnień od personelu |
| Skutek | lista braków do poprawy | wystąpienie pokontrolne, zwrot środków, kary umowne |
Źródło: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 61a ust. 1 i 4, art. 61j ust. 1–3; OWU § 28–30.
Osoba z zewnątrz, która przegląda dokumentację, potrzebuje podstawy dostępu. Ustawa o prawach pacjenta dopuszcza osoby inne niż personel medyczny tylko na podstawie upoważnienia administratora danych (art. 24 ust. 2 pkt 2). Wystaw je, zanim audyt się zacznie.
Jak przeprowadzić audyt dokumentacji krok po kroku?
Zacznij od jednego miesiąca i świadczeń, które NFZ rozlicza osobno od stawki kapitacyjnej. Tam błąd w dokumentacji oznacza zwrot konkretnej kwoty.
- Wybierz jeden miesiąc, który NFZ już rozliczył i za który wypłacił należność, z poradami wszystkich lekarzy i pielęgniarek.
- Pobierz raport świadczeń wysłanych do NFZ za ten miesiąc i wylosuj z niego próbkę porad dla każdej osoby z personelu.
- Dla każdej porady z próbki otwórz historię zdrowia i choroby i sprawdź wpis według listy z § 38 ust. 4.
- Sprawdź datę utworzenia i zmian wpisu w systemie. Wpis zrobiony długo po poradzie zapisz jako osobne ustalenie.
- Porównaj rozpoznanie i rodzaj świadczenia we wpisie z tym, co poszło do NFZ. Część takich rozbieżności przechodzi przez walidację NFZ – opisujemy je w tekście o błędach w rozliczeniach z NFZ.
- Sprawdź skierowania wystawione od lipca 2026 r.: czy mają numer umowy z NFZ i rodzaj badania według klasyfikacji procedur.
- Zapisz wyniki w tabeli: porada, brak, osoba, kwota z rozliczenia. Bez kwot nie ocenisz, które braki są najdroższe.
- Usuń przyczynę: zmień szablon wizyty w systemie, przeszkol personel, a jeśli świadczenie nie ma podstawy w dokumentacji – ustal z osobą od rozliczeń, czy i jak je skorygować.
Powtórz audyt po trzech miesiącach na tej samej liście. Dopiero drugi przegląd pokaże, czy zmiana w systemie zadziałała.
Czego audyt pod NFZ nie obejmuje?
Oceny, czy leczenie było trafne. Przy kontroli NFZ ocenia to kontroler z wykształceniem albo zawodem odpowiadającym kontrolowanej dokumentacji (art. 61j ust. 3), więc do takiej oceny w audycie zaproś lekarza tej samej specjalności.
Audyt dokumentacji pod rozliczenia nie zastąpi też:
- przeglądu uprawnień personelu i harmonogramów zgłoszonych do NFZ – to osobna lista;
- sprawdzenia, czy NFZ wypłacił wszystkie należności – to porównanie należności z płatnościami;
- oceny zabezpieczeń informatycznych przez informatyka albo dostawcę systemu.
My sprawdzamy dokumentację od strony rozliczeń: czy wpisy potwierdzają świadczenia wykazane do NFZ i skąd biorą się odrzucenia. Robimy to także dla przychodni, które nie powierzają nam stałej obsługi rozliczeń – taki przegląd wyceniamy osobno. Oceny postępowania medycznego nie robimy. Zakres usługi i to, jak prowadzimy rozliczenia, opisujemy na stronie Rozliczenia z NFZ.
Podsumowanie
Kontroler NFZ czyta te same wpisy co Ty, ale widzi też, kiedy powstały. Dlatego audyt robi się wtedy, gdy jest jeszcze czas zmienić szablon wizyty i nawyki personelu. Zacznij od świadczeń rozliczanych osobno od stawki kapitacyjnej, bo tam każdy brak ma kwotę.
Chcesz wiedzieć, od których świadczeń zacząć przegląd w Twojej przychodni? Umów bezpłatną konsultację – sprawdzimy, jak rozliczasz umowę z NFZ, i wskażemy miesiąc oraz świadczenia, od których warto zacząć audyt dokumentacji.

Kontakt
Umów bezpłatną konsultację
Zostaw kontakt – oddzwonimy, żeby ustalić szczegóły.
Najczęstsze pytania
Nie z nazwy. Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej wymaga jednak od każdej placówki z umową NFZ wewnętrznego systemu jakości, w którym przychodnia okresowo ocenia jakość i bezpieczeństwo świadczeń (art. 18). Rozporządzenie MZ o dokumentacji medycznej wymaga okresowej oceny zabezpieczeń dokumentacji (§ 1 ust. 5 pkt 5). Regularny przegląd dokumentacji to praktyczny sposób, żeby wykonać oba obowiązki.
Według OWU – do 1% kwoty za okres rozliczeniowy za każdy rodzaj naruszenia w prowadzeniu dokumentacji. Jeśli NFZ wypłacił należność na podstawie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, kara wynosi do 1% za każde naruszenie, a przychodnia zwraca pieniądze w 14 dni od wezwania. Kary się sumują, ale łącznie nie przekroczą 4% kwoty za ten okres (§ 28–30 OWU).
Kontroler z wykształceniem medycznym albo wykonujący zawód medyczny. Gdy chodzi o ocenę diagnostyki i leczenia, musi mieć wykształcenie lub zawód odpowiadający kontrolowanej dokumentacji. Wynika to z art. 61j ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
To ryzykowne. Rozporządzenie MZ o dokumentacji medycznej wymaga wpisu niezwłocznie po udzieleniu świadczenia, a system zapisuje datę i autora każdej zmiany. Kontroler zobaczy więc, że wpis powstał po czasie. W dokumentacji papierowej błędu nie usuwasz – skreślasz go i dopisujesz przyczynę, datę oraz swoje oznaczenie.
Co do zasady 20 lat od końca roku, w którym był ostatni wpis. Skierowania na badania przechowuje się 5 lat, dokumentację dzieci do 2. roku życia – 22 lata. Okresy określa art. 29 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.




